İş uyuşmazlıklarında dosyanın kaderi çoğu zaman ilk aylarda belirlenir. 4857 ve 7036 ekseninde kurulan sistemde bazı talepler için dava şartı olarak arabuluculuğa başvurmak zorunludur ve bu başvurunun kendi takvimi vardır. Süre disiplinine uyulmadığında, alacağı gerçekten doğmuş bir işçi dahi usulden ret kararıyla karşılaşabilir.
Hangi Talep Zorunlu Arabuluculuğa Tabi
Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin ücreti gibi bireysel iş alacaklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması aranır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili rücu talepleri bu şartın dışında tutulmuştur. Talep listesi karma ise, her kalem ayrı ayrı işaretlenmelidir.
Fesihten Sonraki Bir Aylık Pencere
Feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade talebinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre kaçırıldığında işe iade yolu kapanır; geriye yalnızca tazminat kalemleri kalır. Bu nedenle fesih bildiriminin eline ulaştığı tarih, bordro ve çıkış evrakından bağımsız olarak kayda geçirilmelidir.
Anlaşmama Tutanağından Sonraki İki Hafta
- Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.
- Son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir.
- Tutanakta talep konusu uyuşmazlığın kapsamı doğru yazılmalıdır; eksik yazılan kalem için dava şartı yerine gelmemiş sayılabilir.
- Anlaşma sağlanan kalemler bakımından yeniden dava açılamayacağı unutulmamalıdır.
Ücret ve Fazla Çalışma İspatında Belge Düzeni
- Banka hesap dökümleri, ödeme açıklamalarıyla birlikte dönem dönem ayrıştırıldı mı?
- Giriş çıkış kayıtları, servis listeleri veya kurum içi yazışmalar toplandı mı?
- Tanıkların çalışma dönemleri, işçinin dönemleriyle örtüşecek biçimde seçildi mi?
- İmzalı bordrolar varsa, ihtirazi kayıt konulup konulmadığı incelendi mi?
- SGK hizmet dökümü ile fiili çalışma arasındaki farklar not edildi mi?
Zamanaşımı Baskısını Erken Görmek
Kıdem ve ihbar tazminatı gibi kalemler için kanunda öngörülen zamanaşımı süresi, ücret alacaklarına uygulanan süreden farklı olabilir. Fesih tarihi üzerinden uzun zaman geçmişse, hangi kalemin hâlâ istenebilir olduğu dava açılmadan önce ayrı bir tabloda çıkarılmalıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Fesih türü, işyerindeki işçi sayısı ve kıdem gibi unsurlar sonucu değiştirebileceğinden, sürecin başında bir iş hukuku uzmanıyla görüşmek zaman kaybını önler.