İşe iade talebinde sonucu belirleyen ilk unsur feshin haklı olup olmadığı değil, başvurunun zamanında yapılıp yapılmadığıdır. Bu dosyalarda iki ayrı kısa süre arka arkaya işler ve ikisinden birinin kaçırılması davayı esasa girilmeden bitirir. Aşağıdaki liste, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren izlenmesi gereken adımları içerir.
Birbirini İzleyen İki Süre
4857 sayılı İş Kanunu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca iş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması halinde ise son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu iki sürenin ikisi de hak düşürücü niteliktedir; birinin süresinde kullanılması diğerini telafi etmez.
Tutanağın İçeriği Neden Önemli
- Son tutanakta tarafların kimliği ve anlaşmama sebebi doğru yazılmalıdır.
- Tarafların hangi taleplerle geldiği tutanakta görünmelidir; dava dilekçesiyle tutanak arasındaki uyumsuzluk tartışma yaratır.
- İşveren tarafında muhatabın yanlış gösterilmesi, dava aşamasında husumet sorununa dönüşür.
- Alt işveren ilişkisi varsa her iki işveren de sürece dahil edilmelidir.
- Tutanağın düzenlendiği tarih, dava süresinin başlangıcı olduğundan ayrıca doğrulanmalıdır.
İş Güvencesi Kapsamı Baştan Doğrulanmalı
İşe iade talebi, ancak belirli koşullar birlikte gerçekleştiğinde ileri sürülebilir: işyerindeki çalışan sayısı, işçinin kıdemi ve iş sözleşmesinin türü bu koşulların başında gelir. Kapsam dışında olduğu halde işe iade süreci yürütülen dosyalarda, süreler kıdem ve ihbar tazminatı gibi asıl talepler için de kullanılmış olur. Bu nedenle arabulucuya başvurmadan önce kapsam değerlendirmesinin yapılması, listedeki ilk maddedir.
Fesih Bildiriminin Kendisini İncelemek
Feshin yazılı yapılıp yapılmadığı, sebebin açık ve kesin biçimde gösterilip gösterilmediği ve savunma alınması gereken hallerde bunun yapılıp yapılmadığı, dosyanın esasını doğrudan etkiler. İşverenin dava aşamasında fesih sebebini değiştirmesi mümkün olmadığından, bildirim metninde yazılanlar sonraki tartışmanın sınırını çizer. İşçi bakımından ise bildirimin tebliğ tarihi hem bir aylık hem de diğer sürelerin başlangıcıdır.
Diğer Alacaklarla İlişkiyi Kurmak
Kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları işe iade davasından ayrı taleplerdir ve bunlar için de arabuluculuk dava şartıdır. İş kazası ve meslek hastalığı iddiası varsa 5510 ve 6331 sayılı kanunlar kapsamındaki bildirim ve sorumluluk boyutu ayrıca değerlendirilir; bu tür talepler bakımından arabuluculuk şartının kapsamı farklıdır. Taleplerin tek dosyada mı yoksa ayrı ayrı mı yürütüleceği, süreler dikkate alınarak baştan kararlaştırılmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. İşyerinin yapısı, feshin gerekçesi ve işçinin kıdemi sonucu değiştirebileceğinden, başvuru yapmadan önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.