SGK uyuşmazlıkları ile fazla mesai alacağı çoğu zaman aynı çalışma ilişkisinden doğar, fakat usul bakımından iki ayrı hattır. Biri Kuruma karşı, diğeri işverene karşı yürür; başvuru mercii, ön koşulları ve süreleri örtüşmez. Bu ayrımı kurmadan açılan dava, esasa hiç girilmeden usulden dönebilir.
İki Ayrı Hat: Kuruma Karşı ve İşverene Karşı
Hizmet tespiti, sigortalılık başlangıcı, prim gün sayısı ve emeklilik koşullarına ilişkin talepler Sosyal Güvenlik Kurumuna yöneliktir. Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram çalışmalarının karşılığı ise işçilik alacağıdır ve muhatabı işverendir. Her iki uyuşmazlıkta da görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.
Dava Şartı Farkı Nerede Devreye Girer?
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır; son tutanak dilekçeye eklenmezse mahkeme davayı usulden reddeder. Buna karşılık Kuruma karşı açılan uyuşmazlıklarda bu şart aranmaz; orada beklenen, Kuruma yapılmış bir başvurunun ve bu başvuruya verilen cevabın ya da cevapsız kalışın dosyada gösterilmesidir. İki rejimi karıştırmak, en sık görülen usul kaybıdır.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
- Kural olarak davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- İşin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi de yetkilidir; şantiye, şube veya fiilen çalışılan yer bu yönüyle önem taşır.
- Birden fazla davalı varsa hepsinin bulunduğu yer seçenekleri gözden geçirilmelidir.
- İş uyuşmazlıklarında yetki kuralları kamu düzenine ilişkindir; sözleşmeye konulan yetki kaydına dayanılamaz.
Fazla Mesaide İspatın Kurgusu
Fazla çalışmayı kural olarak iddia eden taraf ispatlar. İşyeri kayıtları, giriş çıkış kayıtları ve imzalı bordrolar ilk sırada gelir; bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve ihtirazi kayıt konulmamışsa iddianın dayanağı daralır. Kayıt yoksa tanık beyanı devreye girer, ancak tanığın çalışma dönemiyle iddia edilen dönemin örtüşmesi gerekir. Kart okuma verileri, nöbet çizelgeleri, kurumsal e-posta ve araç takip kayıtları çoğu dosyada tanıktan daha belirleyicidir.
Süre Kaybı Nasıl Doğar?
Fazla çalışma alacağı belirli bir zamanaşımına tabidir ve zamanaşımı geriye doğru işleyerek en eski dönemleri eritir; bu nedenle bekleyen her ay dava değerini düşürür. Arabuluculuk sürecinin zamanaşımına etkisi ile dava açılmasının etkisi de aynı değildir. Kurum işlemlerinde ise tebliğ tarihinden itibaren işleyen başvuru ve dava süreleri esas alınır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma biçiminiz, ödeme belgeleriniz ve hizmet dökümünüz sonucu doğrudan etkiler; talep listesi çıkarılmadan önce dosyanızın hukuki değerlendirmesini yaptırmanız önerilir.