Kıdem tazminatı hesabındaki uyuşmazlık tek bir rakam tartışması değildir: bir yanda işverenin bordro ve ücret kayıtları, diğer yanda SGK'ya bildirilen prim gün sayısı ile kazanç tutarları vardır. İki kayıt birbirini tutmadığında itirazın hangi mercie, hangi sürede ve hangi belgeyle yöneltildiği sonucu doğrudan belirler.
Önce Hesabın Hangi Kaleminde Ayrışma Var?
Dilekçe yazılmadan önce uyuşmazlığın kaynağı netleştirilmelidir. Uygulamada tartışma çoğunlukla üç noktada toplanır:
- Giydirilmiş ücret: yol, yemek, düzenli ikramiye ve primlerin hesaba dâhil edilip edilmediği
- Hizmet süresi: hizmet dökümündeki eksik gün bildirimleri ve aralıklı çalışmaların birleştirilmesi
- Tavan uygulaması: ödemenin ilgili döneme ait kıdem tazminatı tavanıyla sınırlanıp sınırlanmadığı
Kıdem tazminatı, her tam hizmet yılı için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınarak hesaplanır ve yürürlükteki tavanla sınırlıdır. Bu nedenle itiraz, eksik ödeme yapıldı gibi genel bir ifadeyle değil, yıl yıl farkı gösteren bir tabloyla kurulmalıdır.
Muhatabı Karıştırmak En Pahalı Usul Hatasıdır
İşverene yöneltilecek alacak talepleri ile Kuruma yöneltilecek hizmet ve prim talepleri farklı yollardan ilerler. 7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir. Prim gün sayısı veya kazanç bildirimine ilişkin uyuşmazlıkta ise önce Kuruma yazılı başvuru yapılması, sonuç alınamazsa iş mahkemesine gidilmesi beklenir. Kurumun taraf olduğu bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı olarak uygulanmaz; bu ayrımın gözden kaçması usule aykırı işlem sonucunu doğurur.
Usul Hatasının Somut Bedelleri
- Arabuluculuk son tutanağında yazılmayan kalem, sonradan davaya eklenirken ıslah ve ek harç sorunu doğurur.
- Zamanaşımı işlemeye devam ettiğinden geç başvuru, en eski dönem alacaklarını eritir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi gösterilmezse, kazanılan fark tutarın getirisi kaybedilir.
- İtiraz kaydı düşülmeden imzalanan bordro ve ibra belgeleri aleyhe karine oluşturur.
Başvuru Dosyasını Kurma Sırası
Sırasıyla 5510 kapsamındaki hizmet dökümü ile işe giriş-çıkış bildirgeleri, tüm dönem bordroları, banka hesap hareketleri, iş sözleşmesi ve varsa toplu iş sözleşmesi hükümleri toplanır. Ardından her yıl için ayrı satır içeren bir fark tablosu hazırlanır. Bu tablo hem arabuluculuk görüşmesinde uzlaşma zeminini ölçülebilir kılar hem de dava aşamasında bilirkişi raporuna itirazın omurgasını oluşturur.
Rapora İtirazı Baştan Planlayın
Hesap uyuşmazlıklarında sonucu çoğunlukla bilirkişi raporu belirler. Rapora itiraz süresi kısadır ve genel nitelikte yazılan itirazlar sonuç doğurmaz. İtiraz; hangi ücret kaleminin hangi belgeye rağmen dışarıda bırakıldığını, hangi dönemin hesap dışı tutulduğunu ve alternatif hesabın rakamsal sonucunu göstermelidir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Çalışma biçimi, fesih şekli ve belgelerin durumu hem hesabı hem süreleri değiştirebileceğinden, dosyanızın kendi koşulları üzerinden bir hukukçuyla değerlendirme yapılması yerinde olur.