İşçilik alacakları içinde en çok tartışılan kalem fazla mesaidir; çünkü hem çalışmanın varlığı hem de süresi ispatlanmak zorundadır. 4857 sayılı Kanun çalışma süresinin sınırını çizerken, 7036 sayılı Kanun bu tür uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuğu zorunlu kılar. Bu rehber, delil hazırlığı ile başvuru sırasını birlikte ele alır.
İspatın Ağırlık Merkezi
Fazla çalışmanın varlığını kural olarak işçi ispatlar; buna karşılık ücretin ödendiğini işveren ispatlamak zorundadır. Bu ayrım, dosyanın nasıl kurulacağını doğrudan belirler. İşçi tarafında en güçlü deliller, işverenin kendi sisteminden çıkanlardır: parmak izi veya kartlı geçiş kayıtları, mesai çizelgeleri, vardiya listeleri, kurumsal e-posta ve mesajlaşma saatleri, servis güzergâh ve saat kayıtları.
Delil Dosyasını Kurmak
- Bordroların tamamı; fazla mesai tahakkuku bulunan aylar ayrıca işaretlenmeli
- Banka hesap dökümü; bordro ile ödeme tutarı arasındaki farklar karşılaştırılmalı
- İşe giriş-çıkış saatlerini gösteren her türlü elektronik kayıt
- Aynı dönemde çalışmış tanıkların isim ve iletişim bilgileri
- İşyerinin çalışma düzenini gösteren iç yazışma ve duyurular
- Yıllık izin, hafta tatili ve resmî tatil çalışmalarına ilişkin kayıtlar
Bordro İmzalıysa Ne Olur
İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyor ve ödeme yapılmışsa, o dönem için kural olarak itiraz sınırlanır. Ancak bordroya ihtirazi kayıt konulmuşsa ya da tahakkuk edilen tutar fiilen bankaya yatan tutarla uyuşmuyorsa tablo değişir. Bu nedenle bordro-banka karşılaştırması, dosyanın en erken yapılması gereken çalışmasıdır.
Başvuru Sırası
- Arabuluculuk bürosuna başvurulur; taraf ve talep kalemleri eksiksiz yazılır.
- Toplantıya bizzat ya da usulüne uygun yetkili vekille katılınır.
- Anlaşılamazsa son tutanak alınır ve iş mahkemesinde dava açılır.
- Dava dilekçesinde alacak kalemleri ayrı ayrı ve faiz türü belirtilerek istenir.
- Bilirkişi hesap raporuna, tebliğinden sonra süresinde ve rakamsal gerekçeyle itiraz edilir.
Usule Aykırı Adımın Sonucu
Arabuluculuk tamamlanmadan açılan dava usulden reddedilir. Son tutanakta talep edilmeyen bir alacak kalemi bakımından ise dava şartının karşılanıp karşılanmadığı tartışma konusu olur; bu nedenle başvuruda kalemler geniş tutulmalıdır. Toplantıya geçerli yetki belgesi olmadan katılım ve mazeretsiz katılmama da ayrı riskler doğurur. Ayrıca iş kazası veya meslek hastalığı iddiası varsa, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar kapsamındaki bildirim ve inceleme süreçleri bu dosyadan bağımsız biçimde ayrıca yürütülmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; çalışma düzeni, sektör uygulaması ve iş sözleşmesinin türü hesabı değiştirir. Başvuru öncesinde belgelerinizi bir avukata inceletmeniz sonucu belirgin biçimde etkileyebilir.