Bir kişisel veri işleme faaliyetinin tek dayanağı açık rıza ise, rızanın geri alınmasıyla birlikte verinin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesi gündeme gelir. Uygulamada bu talebin sonuçsuz kalmasının başlıca sebebi çoğu zaman esasa değil usule ilişkindir: başvuru yanlış makama yöneltilir ve aşamalar arasındaki süreler takip edilmez.
Rıza Geri Alındığında Tam Olarak Ne İstenir
Talep dilekçesi soyut bir şikâyet metni değil, ölçülebilir bir istek listesi olarak kurulmalıdır. Hangi verinin, hangi sistemde, hangi tarihten itibaren işlendiği; rızanın hangi kanaldan verildiği ve ne zaman geri alındığı açıkça yazılmalıdır. Rızanın geri alınması geçmişe etkili sonuç doğurmaz; bu nedenle geri alma tarihinden sonraki işlemenin hukuki dayanağının kalmadığı vurgulanmalıdır.
Veri sorumlusunun aynı veriyi başka bir hukuki sebebe dayandırma ihtimali de baştan hesaplanmalıdır. Örneğin bir kaydın mevzuattan doğan saklama yükümlülüğü nedeniyle tutulması gerekiyorsa, talebin bu kalem yönünden karşılanmaması olağandır; bu durumda istek, silme yerine erişimin sınırlandırılması ve yalnızca yükümlülük süresince tutulması yönünde daraltılabilir.
Başvuru Zinciri: Önce Kim, Sonra Kim
6698 sayılı Kanun bakımından zincir kural olarak veri sorumlusuna yazılı başvuruyla başlar. Doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na yapılan şikâyetler, ön başvuru yapılmadığı gerekçesiyle usulden değerlendirme dışı kalabilir. Yanıt gelmez veya yanıt yetersiz kalırsa şikâyet aşamasına geçilir.
- Veri sorumlusuna, kimliği doğrulanabilir biçimde yazılı başvuru yapılır.
- Yanıt, ret veya sessizlik kayıt altına alınır; tebliğ/teslim tarihi belgelenir.
- Kurula şikâyet, bu tarih esas alınarak hazırlanır.
- İnternet ortamındaki yayın da söz konusuysa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki ayrı yol paralel olarak değerlendirilir.
Takvimi Tek Sayfada Tutmak
Süre uyuşmazlıklarının çoğu, tarihlerin farklı dosyalarda dağınık tutulmasından doğar. Başvuru tarihi, kuryenin veya elektronik sistemin teslim kaydı, yanıt tarihi ve şikâyet için beklenen sürenin bitimi tek bir tabloda izlenmelidir. Kanunda öngörülen başvuru sürelerinin hak düşürücü nitelikte olabileceği dikkate alınarak son güne bırakılmamalı, ara kontrol tarihleri belirlenmelidir.
Mercii Seçiminde Tekrarlanan Hatalar
- Kurulun görev alanına giren bir talebin doğrudan hukuk mahkemesine taşınması.
- Bir haber ya da paylaşım içeriğine ilişkin talebin, içerik yönünden ayrı bir yol gerekmesine rağmen yalnızca idari yolla sınırlandırılması.
- Veri sorumlusu ile veri işleyenin karıştırılması ve muhatabın yanlış belirlenmesi.
- Talep konusunun silme mi, yok etme mi, anonimleştirme mi olduğunun belirtilmemesi.
Değerlendirme
Rıza temelli işlemede usul kadar ispat da belirleyicidir; başvurunun içeriği, gönderim biçimi ve zamanı sonradan tartışmasız biçimde gösterilebilmelidir. Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup, somut veri kategorisi ve kurum yapısı sonucu değiştirebileceğinden dosyanızın kendi koşullarına göre hukuki görüş alınması yerinde olur.