Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun ilgili kişiye verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebeple ve kimlere aktarılarak işlendiğini bildirmesini gerektirir. 6698 sayılı KVKK kapsamındaki bu yükümlülüğün ihlal edildiği düşünüldüğünde izlenecek yolun sırası, şikâyetin esastan incelenip incelenmeyeceğini belirler.
Kurula Gitmeden Önceki Zorunlu Basamak
İlgili kişi, kural olarak önce veri sorumlusuna başvurmak zorundadır. Bu başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılır. Veri sorumlusu kanunda öngörülen süre içinde cevap vermez veya verilen cevap yetersiz bulunursa, ancak bundan sonra Kurula şikâyet yolu açılır. Doğrudan Kurula yapılan şikâyetler, ön başvuru koşulu tamamlanmadığı gerekçesiyle işleme alınmayabilir.
Başvuru Metninde Bulunması Gerekenler
- İlgili kişinin kimlik ve iletişim bilgileri ile veri sorumlusunun doğru unvanı
- Talebin konusu: aydınlatmanın hiç yapılmadığı mı, eksik yapıldığı mı ileri sürülüyor
- İhlalin gerçekleştiği tarih, kanal ve varsa işlem numarası
- Talebe dayanak oluşturan ekran görüntüsü, form örneği veya yazışma çıktısı
Aydınlatma ile Açık Rızayı Ayırmak
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, aydınlatma metni ile açık rıza beyanının tek bir kutucukta birleştirilmesidir. Aydınlatma bir bilgilendirme yükümlülüğü iken açık rıza bir hukuki sebeptir; her veri işleme faaliyeti rızaya dayanmak zorunda değildir. Şikâyet dilekçesinde bu ayrımın net kurulması, incelemenin doğru zeminde yapılmasını sağlar. Metnin yalnızca varlığı değil, anlaşılır ve erişilebilir olup olmadığı da değerlendirme konusudur.
Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
Kurulun verdiği kararlar idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı idari yargıda dava açılır. Buradaki en yaygın usul hatası, idari yargı yerine adli yargıya başvurulması ve dava süresinin bu arada tükenmesidir. İdari para cezasına ilişkin kararlar bakımından ise kanunda öngörülen özel itiraz yolunun izlenmesi gerekir. Hangi kararın hangi mercie taşınacağı, karar metninde belirtilen kanun yolu bilgisiyle karşılaştırılarak doğrulanmalıdır.
Tazminat Talebi Ayrı Bir Yol
Kurula şikâyet, ihlalin idari yaptırıma bağlanmasını sağlayabilir; ancak kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talebi genel hükümlere göre adli yargıda ileri sürülür. İki yolun birbirini beklemesi zorunlu değildir, fakat Kurul incelemesinde ortaya çıkan tespitler tazminat dosyasında delil değeri taşıyabilir. Bu nedenle şikâyet dosyasının örneği saklanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Veri işleme faaliyetinin niteliği ve veri sorumlusunun konumu değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, başvuru metnini göndermeden önce belgelerinizi bir hukukçuyla gözden geçirmeniz faydalı olur.