Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma, veri sorumlusunun en temel ve en görünür yükümlülüğüdür. 6698 sayılı KVKK, ilgili kişiye ihlal hâlinde Kurula başvurma imkânı tanır; ancak bu imkânı iki aşamalı ve sıkı bir süre rejimine bağlar. Aşamalardan biri atlandığında şikâyet esasa girilmeden reddedilebilir.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru Zorunluluğu
Kanun, Kurula şikâyetten önce veri sorumlusuna başvurulmasını şart koşar. Başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır; kimliği doğrulayan bilgiler ile talebin konusu açıkça yazılmalıdır. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu ilk adımın atlanması, en güçlü şikâyeti bile usul yönünden sonuçsuz bırakır.
Süre Matematiği
- Veri sorumlusuna başvuru yapılır.
- Veri sorumlusunun cevap süresi otuz gündür.
- Cevap yetersizse veya talep reddedilirse, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Kurula şikâyet edilir.
- Hiç cevap verilmemişse de şikâyet, her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır.
- Bu süreler geçtikten sonra Kurul yolu kapansa da, tazminat talebi ayrı bir dava konusu olmaya devam eder.
Aydınlatma Metnini Değerlendirme Ölçütleri
- Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği açıkça belirtilmiş mi?
- İşleme amacı somut mu, yoksa geniş ve belirsiz ifadelerle mi geçiştirilmiş?
- Verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği gösterilmiş mi?
- Toplama yöntemi ve hukuki sebep ayrı ayrı yazılmış mı?
- İlgili kişinin hakları ve başvuru yolu anlaşılır biçimde aktarılmış mı?
- Aydınlatma, açık rıza metniyle iç içe geçirilerek rıza şartına dönüştürülmüş mü?
Şikâyet Dilekçesinde Somutlaştırma
Kurula sunulan dilekçede soyut ifadeler yerine, hangi verinin ne zaman ve hangi işlemle işlendiği gösterilmelidir. Aydınlatma metninin başvuru anındaki hâli, ekran görüntüsüyle ve tarihiyle birlikte eklenmelidir; metinler sonradan güncellendiğinde bu görüntü tek dayanak olarak kalır. Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihi ve gönderim biçimi, süre hesabının kalbi olduğu için belgeyle desteklenmelidir.
Şikâyet Dışındaki Yollar
Kurula şikâyet, tek yol değildir. Süre şartına bağlı olmayan ihbar mekanizması, ihlalin öğrenilmesi hâlinde her zaman kullanılabilir; ancak ihbarcıya şikâyetteki usuli haklar tanınmaz. Zararın doğduğu hâllerde genel hükümlere göre tazminat talebi gündeme gelir. Verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi ya da yayılması söz konusuysa ceza soruşturması ayrı bir hat olarak yürütülür; internet ortamındaki içeriklerin kaldırılması için 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yollar da paralel biçimde değerlendirilir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Başvurunuzun konusu ve veri sorumlusunun cevabı süre hesabını doğrudan etkilediğinden, şikâyetten önce dosyanızı bir hukukçuyla gözden geçirmeniz yerinde olur.