6698 sayılı KVKK, kişisel verisi işlenen herkese işlemenin amacını, hukuki sebebini, aktarılacağı tarafları ve haklarını öğrenme imkanı verir. Bu bilgilendirmenin hiç yapılmaması ya da yüzeysel bir metinle geçiştirilmesi, aydınlatma yükümlülüğünün ihlali anlamına gelir. Ancak doğrudan Kurula gönderilen şikayetler, çoğu zaman ön aşama tamamlanmadığı için işleme alınmaz.
Aydınlatma Metninin Neresi Eksik Sayılır
Uygulamada en sık rastlanan eksiklikler şunlardır:
- İşleme amacının somut değil, kalıp ifadelerle yazılması
- Hukuki sebebin hiç gösterilmemesi ya da açık rızayla karıştırılması
- Verinin yurt dışına aktarılıp aktarılmadığının belirtilmemesi
- Saklama süresine ilişkin hiçbir bilgi verilmemesi
- Aydınlatmanın rıza metniyle iç içe yazılarak ayrı bir yükümlülük olduğunun gizlenmesi
Aydınlatma, veri işlemenin başladığı anda ve rızadan bağımsız olarak yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
Kanun, Kurula şikayetten önce veri sorumlusuna başvurulmasını arar. Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılmalı; kimlik bilgileri, talep konusu ve varsa belgeler açıkça yer almalıdır. Başvurunun ulaştığı tarihin ispatı, sonraki aşamanın anahtarıdır. Veri sorumlusu cevap vermez ya da verilen cevap yetersiz kalırsa, şikayet yolu açılır. Bu noktada iki tarihin izlenmesi gerekir: başvurunun tebliğ tarihi ve cevap için öngörülen sürenin dolduğu tarih.
Şikayet Dilekçesini Kurgularken
Şikayet metni, hangi verinin hangi tarihte ve hangi ortamda işlendiğini gösteren somut bir anlatımla başlamalıdır. Ardından aydınlatma metninin hangi unsuru taşımadığı madde madde karşılaştırılmalıdır. Veri sorumlusunun cevabı varsa, bu cevabın hangi noktayı karşılamadığı ayrıca açıklanmalıdır. Genel şikayet ifadeleri yerine, tek tek gösterilen eksiklikler değerlendirmeyi kolaylaştırır. Verinin bir internet sitesi üzerinden yayıldığı hallerde 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma yolları ayrıca gündeme gelebilir.
İdari Yaptırım ile Tazminat Yolunun Ayrımı
Kurula şikayet, veri sorumlusu hakkında idari yaptırım uygulanmasına yönelik bir yoldur; kişisel olarak uğranılan zararın giderilmesini kendiliğinden sağlamaz. Manevi veya maddi zarar iddiası varsa, genel hükümlere dayanan bir dava ayrıca açılır. İki yolun aynı anda yürütülmesi mümkündür ve Kurul sürecinde toplanan belgeler dava dosyası için de kullanılabilir.
Veri Sorumlusu Düzeltme Teklif Ederse
Başvuru sonrasında veri sorumlusunun metni güncellemesi veya veriyi silmesi sık görülen bir sonuçtur. Böyle bir durumda yapılan işlemin gerçekten tamamlandığı doğrulanmalıdır; yalnızca site metninin değişmesi, geçmişte hukuka aykırı işlenen verinin akıbetini çözmez. Silme, yok etme veya anonim hale getirme işlemlerinin yapıldığına dair yazılı teyit istenmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Veri işleme faaliyetinin niteliğine göre değerlendirme değişebileceğinden, başvuru öncesinde belgelerinizin hukuki bir gözle incelenmesi yararlı olur.