Kişisel verilerin silinmesi talebi, teknik bir işlem isteği gibi görünse de birbirinden farklı üç hukukî hattı harekete geçirir: veri sorumlusuna başvuru, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet ve mahkemede açılacak dava. Unutulma hakkı bağlamında arama sonuçlarından bağlantının kaldırılması talebi de bunlara eklenir. Hangi hattın hangi sırayla işletileceği, sonucun alınıp alınamayacağını doğrudan belirler.
Zorunlu ilk adım: veri sorumlusuna başvuru
İlgili kişi, kişisel verilerinin silinmesini veya yok edilmesini önce veri sorumlusundan istemek zorundadır. Bu başvuru yapılmadan Kurul'a şikâyette bulunulamaz. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvurunun yazılı veya Kurul'un belirlediği yöntemlerle yapılması, kimliği doğrulayacak bilgileri içermesi ve hangi verinin hangi gerekçeyle silinmesinin istendiğini açıkça belirtmesi gerekir. Genel ifadelerle yapılan "tüm verilerimi silin" talepleri, işleme şartlarının hâlâ devam ettiği gerekçesiyle reddedilebilir.
Silme, yok etme ve anonim hâle getirme farkı
- Silme: Verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi.
- Yok etme: Verinin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez, geri getirilemez hâle getirilmesi.
- Anonim hâle getirme: Verinin başka verilerle eşleştirilse dahi kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma getirilmesi.
Talep dilekçesinde bu üç kavramdan hangisinin istendiği belirtilmezse, veri sorumlusu kendi takdirine göre en kolay yöntemi uygular ve sonuç beklentiyi karşılamayabilir.
Kurul'a şikâyet: süreler ve kapsam
Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse ilgili kişi Kurul'a şikâyette bulunabilir. Bu hak, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde kullanılır. Kurul, kişisel veri işleme faaliyetinin hukuka uygunluğunu denetler ve gerekiyorsa silme yönünde talimat verir; ancak tazminata hükmetmez. Kurul kararlarına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.
Mahkeme yolu: tazminat ve unutulma hakkı
Maddi veya manevi zarar doğmuşsa bunun talebi adli yargıda ileri sürülür; genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. İnternet ortamındaki içerik nedeniyle kişilik hakkı ihlal edilmişse, içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvuru yolu ayrıca işletilebilir. Arama motoru sonuçlarında adla birlikte çıkan bağlantıların kaldırılması talebi, güncel olmayan ve kamu yararı kalmamış içerikler bakımından unutulma hakkı çerçevesinde değerlendirilir.
Delil eksikliği bu dosyalarda nasıl ortaya çıkıyor?
- Başvurunun tebliğ edildiğine dair kayıt saklanmamış olması; sürenin başlangıcı ispatlanamaz.
- Verinin nerede yayımlandığının tam adresle gösterilmemesi.
- Verinin güncelliğini yitirdiği iddiasının tarih bilgisiyle desteklenmemesi.
- Zarar iddiasının somut belgeye bağlanmaması; iş kaybı, itibar zedelenmesi gibi sonuçların kayıtla gösterilmemesi.
- Veri sorumlusunun kim olduğunun yanlış tespit edilmesi; başvurunun aracıya yapılması.
Dengeleme testi
Silme talebi mutlak değildir. İfade özgürlüğü, basın özgürlüğü, kamunun bilgi alma hakkı ve hukukî yükümlülüklerden doğan saklama süreleri karşı ağırlıktır. Talebi güçlendiren unsurlar; verinin üzerinden geçen süre, kişinin kamusal rolünün bulunmaması, bilginin doğruluğunu yitirmiş olması ve içeriğin güncel bir tartışmaya katkı sunmamasıdır. Dilekçe bu ölçütler üzerinden kurulduğunda kabul ihtimali belirgin biçimde artar.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; verinin türü, işleme amacı ve saklama yükümlülükleri her olayda farklı sonuç doğurabilir. Süreler kısa olduğundan, cevabı aldığınız anda hukukî değerlendirme yaptırmanız önerilir.