Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlendiğini veya ele geçirildiğini öğrenen ilgili kişi doğrudan Kurula ya da mahkemeye gidemez. 6698 sayılı KVKK, birbirini izleyen ve süreye bağlı bir başvuru zinciri kurar; 5651 sayılı Kanun ise içeriğin yayılmış olduğu hâllerde tamamlayıcı bir yol sunar.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, taleplerini önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle iletmek zorundadır. Bu adım atlanarak yapılan Kurul şikâyeti usulden reddedilir. Başvuruda kimlik bilgileri, tebligata esas adres, talebin konusu ve varsa bilgi ve belgeler yer almalıdır. Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
İkinci Adım: Kurula Şikâyet ve İkili Süre
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir. Burada iki süre birlikte işler: cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün. İkinci süre bir üst sınırdır; veri sorumlusu hiç cevap vermese bile bu tarihten sonra yapılan şikâyet süresinde sayılmaz. Uygulamadaki en yaygın hata, cevap beklenerek altmış günlük üst sınırın kaçırılmasıdır.
Tebligat Gecikmesinin Süre Üzerindeki Etkisi
- Başvuru elektronik ortamda yapıldıysa gönderim kaydı ve alındı bildirimi saklanmalıdır.
- Cevabın hangi tarihte ulaştığı, e-posta başlık bilgisi veya posta barkoduyla belgelenmelidir.
- Kurumsal e-postaların istenmeyen klasörüne düşmesi, otuz günlük sürenin farkında olmadan tükenmesine yol açar.
- Adres değişikliği veri sorumlusuna bildirilmediğinde eski adrese yapılan bildirim geçerli sayılabilir.
- Kurul kararının tebliğ tarihi, dava açma süresinin başlangıcı olduğu için zarf ve tarih mutlaka korunmalıdır.
Üçüncü Adım: Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
Kurul kararları idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı iptal davası idare mahkemesinde açılır. İdari para cezalarına karşı ise kanunda gösterilen mercie başvurulur; bu ayrımın karıştırılması dosyanın görev yönünden reddine yol açar. Dava açma süresi, kararın tebliğinden itibaren idari yargı usulüne göre hesaplanır.
Tazminat: Ayrı ve Bağımsız Bir Yol
Kurula şikâyet, uğranılan zararın giderilmesini sağlamaz. Kişilik hakları zedelenen ilgili kişi, genel hükümlere göre maddi ve manevi tazminat talebiyle adli yargıda dava açabilir. Bu dava, Kurul sürecinin sonuçlanmasını beklemez; ancak Kurul kararı dosyaya güçlü bir dayanak olarak sunulabilir. Veri ihlali bildiriminin kamuya duyurulmuş olması da zararın ispatında kullanılabilecek bir unsurdur.
Ne Toplanmalı?
İhlalin öğrenildiği tarihi gösteren bildirim, veri sorumlusuna yapılan başvurunun kaydı, alınan cevap, verinin nerede ve nasıl görüldüğünü gösteren ekran görüntüleri ve varsa uğranılan zararı belgeleyen kayıtlar dosyanın çekirdeğini oluşturur.
Kapanış
Buradaki anlatım genel çerçeveyi tanıtır; ihlalin niteliği ve veri sorumlusunun statüsü izlenecek yolu değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, başvuru zincirinin ilk adımını atmadan önce hukuki görüş almanız yerinde olur.