Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman delilin varlığı değil, o delilin mahkemece dikkate alınabilir olmasıdır. Buna bir de yetkili mahkemenin yanlış seçilmesi eklendiğinde, aylar süren bir hazırlık ilk duruşmadan önce boşa çıkabilir. Aşağıda bu iki başlık birlikte ele alınıyor.
Yetkili Mahkeme: İki Seçenekli Bir Kural
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu boşanma davalarında yetkiyi, eşlerden birinin yerleşim yeri ile davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi olarak belirler. Bu iki seçenek arasında tercih hakkı davacıya aittir. Ayrılık sonrası taşınılan yeni adresin nüfus kayıtlarına işlenmemiş olması, yetki itirazına açık bir zemin yaratır. 4787 sayılı Kanun uyarınca dosya aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar.
Hukuka Aykırı Delilin Bedeli
Eşin telefonuna izinsiz erişerek elde edilen mesajlar, gizlice yerleştirilen kayıt cihazından alınan sesler ya da izinsiz izleme yoluyla toplanan görüntüler, yalnızca dosyada değersiz kalmakla sınırlı bir sonuç doğurmaz; bu davranışlar ayrıca ceza sorumluluğu ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin ihlal tartışması yaratır. Buna karşılık kişinin kendi katıldığı bir konuşmayı, bir daha elde edilemeyecek bir olayın ispatı için kaydetmesi farklı bir çerçevede değerlendirilir. Bu ayrım dosyaya delil sunulmadan önce yapılmalıdır.
Kullanılabilir Delilin Toplanma Yolları
- Tanık beyanları; ancak duyuma dayalı anlatımın sınırlı değeri unutulmamalı
- Mahkeme aracılığıyla istenen banka, tapu ve sicil kayıtları
- Kendi cihazındaki yazışmaların bütünlük bozulmadan sunulması
- Kolluk tutanakları, sağlık raporları ve varsa koruma kararı dosyaları
- Sosyal medya paylaşımlarının tarih bilgisiyle birlikte tespiti
Ekonomik Taleplerin Ayrı Kurgusu
Nafaka, tazminat ve mal rejiminin tasfiyesi talepleri birbirinden farklı ispat gerektirir. Kusura dayanan tazminat taleplerinde olay anlatımı ve tanık önem taşırken, mal rejimi tasfiyesinde belge ve para akışı belirleyicidir. Mal rejimi tasfiyesinin kural olarak boşanmanın kesinleşmesine bağlı olarak sonuçlandığı gözden kaçırıldığında, dosya gereksiz yere ağırlaşır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde delillerin dilekçeler aşamasında bildirilmesi gerektiği de ayrıca hatırlanmalıdır.
Dava Öncesi Hazırlık Sırası
- Yetki seçenekleri arasından hangisinin kullanılacağı belgeyle desteklenir.
- Eldeki her delil, elde ediliş biçimine göre ayrı bir sütunda değerlendirilir.
- Hukuka aykırı yolla elde edilen materyal dosya dışında bırakılır.
- Tanık listesi, anlatacakları vakıa ile eşleştirilerek hazırlanır.
- Ekonomik talepler için mal varlığı dökümü ayrıca çıkarılır.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir ve her ailenin durumu kendine özgüdür. Özellikle delilin hukuka uygunluğu tartışmalı olduğunda, sunum yapılmadan önce hukuki görüş alınması korunmayı sağlar.