Velayet uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen ölçüt taraflardan birinin haklılığı değil, çocuğun üstün yararıdır. Bu ölçüt soyut bir temenni değil, dosyaya sunulan delillerle somutlaştırılması gereken bir değerlendirme başlığıdır. Delilin niteliği kadar, doğru mahkemeye doğru zamanda sunulması da belirleyicidir.
Görev Aile Mahkemesinde, Yetki Nerede?
4787 sayılı kanunla kurulan aile mahkemeleri, TMK'nın aile hukukuna ilişkin hükümlerinden doğan davalarda görevlidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Velayetin değiştirilmesi talebinde yetki, kural olarak çocuğun ya da davalının yerleşim yerine göre belirlenir; boşanma davasıyla birlikte istenen velayette ise boşanma davasının yetki kuralı esas alınır. Çocuğun fiilen bulunduğu yerin, kayıtlı adresten farklı olması hâlinde yetki itirazı gündeme gelebilir.
Hangi Deliller Gerçekten Ağırlık Taşır?
- Uzman görüşü ve sosyal inceleme raporu, dosyanın merkezinde yer alır; tarafların bu incelemeye katılım biçimi rapora yansır.
- Çocuğun idrak çağında olması hâlinde dinlenmesi, mahkemenin yönteme uygun biçimde gerçekleştirdiği bir işlemdir; tarafların çocuğa yönlendirme yapması aleyhe yorumlanabilir.
- Okul devam çizelgesi, sağlık kayıtları ve gündelik bakımın kim tarafından sağlandığını gösteren belgeler, iddiaları ölçülebilir hâle getirir.
- Hukuka aykırı biçimde elde edilen ses veya görüntü kaydı, ispat gücü tartışmasından önce hukuka uygunluk engeline takılabilir.
Geçici Düzenlemeler Nihai Karardan Önce Gelir
Yargılama uzadıkça fiilî durum kalıcılaşır. Bu nedenle geçici velayet, kişisel ilişki düzenlemesi ve tedbir nafakası talepleri dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülmelidir. Kişisel ilişkinin kurulmasına ilişkin kararların yerine getirilmesi, artık icra dairelerinin değil adli destek ve mağdur hizmetleri birimlerinin görev alanındadır; talebin bu birime yöneltilmemesi gecikmeye yol açar.
Yurt Dışı Unsuru Varsa Tablo Değişir
Çocuğun yurt dışına götürülmesi ya da orada tutulması söz konusuysa, iç hukuktaki velayet davasından bağımsız olarak uluslararası iade mekanizmaları devreye girer. Bu başvurunun muhatabı merkezî makamdır ve yerel mahkemede açılan velayet davası bu başvurunun yerini tutmaz.
Kapanış
Velayet dosyalarında her ailenin koşulları kendine özgüdür ve tek tip bir delil listesi çıkarmak doğru olmaz. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; çocuğunuzun durumuna uygun bir strateji için bir hukukçuyla birlikte çalışmanız gerekir.