Elinizde çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair bir mahkeme kararı bulunması ile bu kararın fiilen uygulanabilmesi birbirinden farklı iki aşamadır. TMK ile tanınan hak, uygulamada teslim saati, teslim yeri ve karşı tarafın direnci üzerinden yürüyen ayrı bir infaz sorununa dönüşür. Bu rehber, kararın icra edilebilirliğini korumak için hangi talebin hangi mercie yöneltileceğini adım adım ele alır.
Kararın uygulanabilir olması ne anlama gelir
Bir kişisel ilişki hükmünün fiilen yerine getirilebilmesi için gün, saat, teslim ve iade yeri ile yol giderlerinin hükümde açık biçimde yer alması beklenir. Karar uygun görülecek zamanlarda benzeri belirsiz ifadeler içeriyorsa, her uygulama denemesi yeniden tartışmaya açılır. Böyle bir durumda yapılması gereken, infaz talebini zorlamak değil; kararı veren aile mahkemesinden hükmün açıklığa kavuşturulmasını veya değişen koşullara göre kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini istemektir.
Talebin yöneltileceği merci
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi, para alacaklarına ilişkin klasik takip mantığından ayrılmıştır. Bu işlemler, çocuğun üstün yararı gözetilerek adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri eliyle yürütülür; gerektiğinde uzman eşliğinde ve okul ya da kurum ortamında gerçekleştirilir. Sıradan bir ilamlı takip dosyası açar gibi hareket etmek, talebin daha ilk aşamada işleme alınmamasına yol açar.
- Talep, çocuğun bulunduğu yer müdürlüğüne yöneltilir.
- Kararın uygulanabilirlik ve kesinleşme durumu önceden kontrol edilir.
- Teslim yeri ve saatinin çocuğun okul düzeniyle çelişip çelişmediği not edilir.
Yanlış merci seçiminin somut bedeli
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, teslim işlemlerine yönelik şikâyetin ilgisiz bir mercie sunulmasıdır. Müdürlük işlemlerine ve teslim emrine karşı ileri sürülecek itirazlar aile mahkemesine yöneltilirken, kişisel ilişkinin kapsamının değiştirilmesi talebi ayrı bir dava konusudur. İkisinin karıştırılması hâlinde dosya usulden reddedilir; bu arada teslim günleri fiilen kaybedilir ve çocukla bağ zayıflar. HMK anlamında süreye bağlı bir itiraz söz konusuysa, yanlış mercie yapılan başvuru süreyi korumaz.
Direnç sürüyorsa ikinci hamle
Teslimin sürekli engellendiği dosyalarda tek başına yeni bir infaz talebi çözüm üretmez. Engellemenin tarih tarih tutanaklandığı bir kayıt oluşturulmalı; uzman görüşleri, okul devam belgeleri ve yazışmalar aynı klasörde toplanmalıdır. Bu kayıt, hem zorlayıcı tedbir taleplerinin hem de velayetin değiştirilmesi ya da kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davasının dayanağını oluşturur. 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemeleri bünyesindeki görevlilerden alınacak değerlendirme, bu aşamada çoğu zaman belirleyici olur.
Kısa bir değerlendirme
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Çocuğun yaşı, ebeveynlerin bulunduğu yer ve kararın lafzı izlenecek yolu tümüyle değiştirebilir; dosyanızın kendi koşulları için hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.