Boşanma davası bitip karar kesinleştiğinde birçok kişi hukuki sürecin sona erdiğini düşünür. Oysa evlilik birliği içinde edinilen malların paylaşımı, boşanmadan ayrı bir davanın konusudur ve bu dava açılmadıkça mahkeme kendiliğinden bir paylaşım yapmaz. Zamanında ve doğru mercide açılmayan tasfiye davası, en somut hak kaybı türlerinden birine dönüşür.
Katılma Alacağı Davası Ne Zaman Açılabilir?
Mal rejiminin tasfiyesi, rejimin sona ermesine bağlıdır. Boşanma hâlinde rejim, dava tarihi itibarıyla sona ermiş sayılır; ancak tasfiye davasının karara bağlanabilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir. Bu nedenle dava boşanma sürerken açılabilse de bekletici mesele yapılır. TMK, edinilmiş mallara katılma rejimini yasal rejim olarak öngörür; taraflar noterde başka bir rejim seçmişse hesap yöntemi tamamen değişir.
Aile Mahkemesinin Görev Alanı
Mal rejimi tasfiyesi, 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Uyuşmazlık bir taşınmazın paylaşımına ilişkin olsa dahi görev değişmez. Buna karşılık üçüncü kişiye devredilmiş mallar bakımından açılacak tapu iptali talebi farklı bir hukuki temele dayandığından, dosyanın kurgusu baştan buna göre yapılmalıdır.
Yetki: Boşanma Dosyasından Bağımsız Değerlendirme
- TMK, mal rejiminin tasfiyesinde yetkiyi rejimin sona erme sebebine göre ayrı ayrı belirler.
- Boşanmaya bağlı tasfiyede, boşanma davasına bakan mahkemenin bulunduğu yer öne çıkar.
- Ölüm hâlinde ise ölenin son yerleşim yeri mahkemesi gündeme gelir.
- Yetki itirazı ilk itirazlar arasında ve süresinde ileri sürülmezse mahkeme yetkili hâle gelebilir.
Boşanma Dilekçesindeki Talebin Yanıltıcılığı
Boşanma dilekçesine yazılan "fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır" ifadesi, tasfiye davası açılmış anlamına gelmez. Aynı şekilde nafaka ve tazminat talepleri katılma alacağını kapsamaz. Tasfiye, kendi harcı yatırılmış, kendi delil listesi sunulmuş bağımsız bir davadır. Süre bakımından da genel zamanaşımı kuralları tartışıldığından, kesinleşme tarihinin dosyada belgelenmesi gerekir.
Değer Tespiti ve Belge Toplama
- Evlilik süresince edinilen taşınmaz, araç ve şirket paylarının kayıtları çıkarılır.
- Alım tarihindeki ödeme kaynakları; kişisel mal, kredi ve banka hareketleriyle ayrıştırılır.
- Değerlendirme, kural olarak tasfiye anındaki sürüm değeri esas alınarak yapılır.
- Devredilmiş mallar için devir tarihi ve bedeli ayrıca belgelendirilir.
Mal rejimi hesabı, tek bir belgeden değil bütün bir mali geçmişten çıkar. Boşanma kararınızın kesinleşme tarihiyle birlikte belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz, hem süre hem hesap yöntemi açısından yol gösterici olur.