Boşanmanın maddi sonuçları içinde en çok gecikme yaşanan kalem, mal rejimi tasfiyesinden doğan alacaklardır. TMK'nın mal rejimine ilişkin hükümleri, HMK'nın usul kuralları ve aile mahkemelerinin kuruluşuna dair 4787 sayılı Kanun bir arada uygulandığında, tarafların en sık takıldığı iki soru ortaya çıkar: dava hangi mahkemede görülecek ve verilen karar ne zaman icraya konulabilecek? Bu yazı, tasfiye davasını icra edilebilirlik penceresinden ele alır.
Aile Mahkemesinin Görev Alanı ve Yer Yönünden Yetki
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla davaya bakar. Yetki bakımından eşlerin yerleşim yeri belirleyicidir; eşlerden birinin ölümüyle sonuçlanan hâllerde ise mirasa ilişkin yetki kuralları devreye girebilir. Boşanma davasının görüldüğü mahkeme ile tasfiye davasının mahkemesi her zaman aynı olmayabilir; bu iki dosyanın birbirini bekletici mesele yapması ise ayrı bir usul kararıdır.
Tasfiye Davası Ne Zaman Açılabilir?
Katılma alacağı, kural olarak mal rejiminin sona ermesine bağlıdır. Boşanma davası derdestken açılan tasfiye davasında mahkeme, boşanmanın kesinleşmesini bekletici mesele yapabilir. Erken açılan dava zaman kaybı gibi görünse de zamanaşımı ve delil güvenliği bakımından bilinçli bir tercih olabilir. Buna karşılık talep sonucunun boşanma kesinleşmeden ölçülebilir biçimde kurulamaması, bilirkişi incelemesinin tekrarlanmasına yol açabilir.
Kararı Elde Etmek ile İcra Edebilmek Aynı Şey Değildir
Aile hukukuna ilişkin ilamların icrası bakımından kesinleşme şartı önemli bir eşiktir. Mal rejiminden doğan alacak bir para alacağı olsa da, boşanma hükmüne bağlı olarak kurulduğu hâllerde kesinleşme aranıp aranmayacağı uygulamada tartışılan bir konudur. Bu nedenle takip başlatılmadan önce ilamın hangi kalemlerinin bağımsız, hangilerinin boşanmaya bağlı olduğu ayrıştırılmalı; erken başlatılan takibin şikâyet üzerine iptal edilmesi riski göz önünde tutulmalıdır.
Usule Aykırı İşlem Riskini Azaltan Kontroller
- İlamın kesinleşme şerhinin takip talebinden önce temin edilmesi
- Faiz başlangıç tarihinin karar metniyle birebir uyumlu yazılması
- Talep edilen alacak kalemlerinin hüküm fıkrasındaki ifadeyle eşleştirilmesi
- Tasfiyeye konu malvarlığı üzerindeki devir işlemlerine karşı önlem alınması
- Yargılama gideri ve vekâlet ücretinin ayrı kalem olarak gösterilmesi
Mal rejimi dosyaları, evlilik süresi, edinim tarihleri ve katkı iddialarına göre birbirinden ciddi biçimde ayrışır. Yukarıdaki başlıklar genel bir çerçeve sunar; tapu, banka ve kredi kayıtlarının incelenmesi gerektiğinden, somut dosyada bir hukukçuyla birlikte çalışmak sürecin hızını doğrudan etkiler.