Anlaşmalı boşanma protokolleri çoğu zaman nafaka ve velayet başlıklarına odaklanır; mal rejiminin tasfiyesi ise tek cümleyle geçiştirilir. TMK ve HMK çerçevesinde bu tek cümlenin sonucu ağır olabilir: protokoldeki kapsamlı bir feragat kaydı, sonradan açılacak katılma alacağı davasının önünü kapatabilir. 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemelerinde görülen bu uyuşmazlıklarda, protokolün yazımı davanın kaderini belirler.
Protokol Neyi Kapatıyor
Bir protokolün mal rejimini tasfiye edip etmediği, kullanılan ifadenin genişliğine bağlıdır. "Boşanmadan kaynaklanan tüm haklardan feragat" gibi geniş bir ibare, tasfiye alacağını da kapsayacak biçimde yorumlanabilir. Buna karşılık yalnızca nafaka ve tazminat kalemlerini sayan bir metin, tasfiye talebini saklı bırakır. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce, hangi kalemin kapsandığı ve hangisinin saklı tutulduğu açık cümlelerle yazılmalıdır.
Katılma Alacağı Hesabında Belge Zinciri
- Evlilik tarihi ile mal rejiminin sona erdiği tarih arasındaki tüm edinimlerin listesi
- Taşınmazlar için tapu kayıtları, alım bedeli ve ödeme dekontları
- Araç, şirket payı ve banka hesaplarına ilişkin dönemsel dökümler
- Kişisel maldan yapıldığı ileri sürülen katkının belgesi (miras, bağış, evlilik öncesi birikim)
- Kredi kullanıldıysa ödeme planı ve kimin hesabından ödendiğini gösteren kayıtlar
Değer Artışı ve Denkleştirme Ayrımı
Uygulamada katılma alacağı, değer artış payı ve denkleştirme talepleri birbirine karıştırılır. Kişisel malın edinilmiş mala ya da tersine yapılan katkının hangi kalem altında talep edileceği yanlış seçilirse, dava hesap yönünden değil hukuki niteleme yönünden reddedilebilir. Talep sıralaması, terditli biçimde ve her biri ayrı gerekçeyle kurulmalıdır.
Zaman Baskısı ve Kontrol Noktaları
Tasfiye talepleri boşanma kararının kesinleşmesine bağlı olduğundan, kesinleşme tarihi dosyanın en kritik verisidir. Bu tarihten sonra işleyen zamanaşımı süresi sessizce tükenebilir; taraflar arasındaki görüşmeler süreyi kendiliğinden durdurmaz. Kesinleşme şerhinin alındığı gün, banka ve tapu kayıtlarının temini için başvuru günü ve dava için hedeflenen son gün aynı takvimde tutulmalıdır.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; malvarlığının yapısı ve protokol metni her dosyada farklıdır. Protokolü imzalamadan veya tasfiye davası açmadan önce mutlaka bireysel hukuki değerlendirme yaptırılmalıdır.