Kambiyo senedine dayalı takiplerde borçlunun karşılaştığı temel güçlük, itirazın kendisinden çok itirazı ispatlayacak belgenin niteliğidir. Sözlü anlaşmalara, ticari teamüle ya da tarafların bilinen ilişkisine dayanan savunmalar, bu takip yolunda çoğu zaman değerlendirilemez. Bu rehber, çek ve senet uyuşmazlıklarında delil sözleşmesinin rolünü ve ispat sınırlarını ele alır.
Kambiyo senedi ispatın yönünü çevirir
Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki kambiyo senetleri, düzenlenişindeki şekil şartlarını taşıdığı sürece alacaklıya güçlü bir konum sağlar. Senedin varlığı alacağın varlığına karine oluşturduğundan, ödeme ya da başka bir sebeple borcun sona erdiği iddiasını ileri süren taraf bunu göstermek durumundadır. İcra ve İflas Kanunu bu iddianın ancak belirli nitelikte belgelerle kanıtlanabileceğini kabul eder; imzası kabul edilmemiş sıradan bir yazışma bu ölçütü karşılamayabilir.
Delil sözleşmesi ne yapar, ne yapamaz
Taraflar Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde aralarındaki uyuşmazlıkta belirli delillerle ispat yapılmasını kararlaştırabilir. Bu düzenleme, ticari ilişkinin arka planındaki teminat ilişkisini yazılı hâle getirmek isteyenler için değerlidir. Ancak delil sözleşmesi, kambiyo takibine özgü ispat ölçütünü kendiliğinden yumuşatmaz; sözleşmenin kendisi de imza bakımından tartışmasız olmalıdır. Metnin tarih, taraf ve konu bakımından senede açıkça bağlanmaması hâlinde ise hangi senede ilişkin olduğu tartışılır hâle gelir.
Hangi itiraz hangi belgeyle
- İmza itirazı: senet aslı, karşılaştırmaya elverişli imza örnekleri ve inceleme talebi
- Ödeme iddiası: dekont, makbuz ve karşı tarafça imzası kabul edilen kayıtlar
- Teminat senedi savunması: senedi tanımlayan yazılı teminat sözleşmesi
- Bedelsizlik iddiası: senedin dayandığı temel ilişkiye ait sözleşme ve teslim kayıtları
- Yetkisiz doldurma iddiası: senedin verildiği tarihteki boş hâline ilişkin yazılı kayıt
Süreleri ödeme emrinin geldiği günden kurun
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ilk satıra yazılır.
- Kambiyo takibine özgü itiraz süresinin genel takip yolundan farklı ve daha kısa olduğu dikkate alınır.
- İtirazın icra mahkemesine yapılacağı ve takibi kendiliğinden durdurmayabileceği hesaba katılır.
- Gerekiyorsa satışın durdurulmasına ilişkin talep aynı anda hazırlanır.
Ticari defterleri hesaba katmak
Tacirler arasındaki ilişkilerde usulüne uygun tutulmuş defterler, taraflar lehine veya aleyhine değerlendirilebilir. Bu nedenle savunma kurulurken kendi kayıtlarınızın karşı tarafın iddiasını destekleyip desteklemediği önceden kontrol edilmelidir. Defter kayıtları ile banka hareketleri arasındaki uyumsuzluk, sonradan açıklanması güç bir tablo yaratır.
Bu metin genel bilgi amaçlıdır. Senedin türü, tarihler ve taraflar arasındaki temel ilişki sonucu doğrudan etkilediğinden, takip dosyanızın avukatla incelenmesi önerilir.