Kambiyo senedine dayalı takiplerde savunma alanı dar, süreler kısadır. TTK'nın senede ilişkin şekil şartları, 6102 sayılı Kanun'un ticari hükümleri ve TBK'nın borç ilişkisine dair kuralları birlikte uygulanır. Bu yazı, yetki itirazının nasıl kurulacağını ve imza ile bedel itirazlarında delil eksikliği tuzağından nasıl kaçınılacağını ele alır.
Yetkiyi Belirleyen Kayıt Senedin Üzerindedir
Kambiyo senetlerinde yetkili icra dairesi, senedin üzerindeki kayıtlarla doğrudan bağlantılıdır: keşide yeri, ödeme yeri ve borçlunun yerleşim yeri bu değerlendirmenin merkezindedir. Bu nedenle yetki itirazı yazılmadan önce senedin ön ve arka yüzünün yüksek çözünürlüklü bir kopyası alınmalı, üzerindeki tüm kayıtlar ve cirolar okunabilir biçimde dosyaya konulmalıdır. Keşide yeri hiç yazılmamışsa veya sonradan doldurulmuş görünüyorsa, bu husus hem yetki hem geçerlilik yönünden ayrı ayrı ileri sürülür.
İmza İnkârının Teknik Zemini
İmzaya itiraz edildiğinde inceleme, mukayeseye elverişli imza örnekleri üzerinden yapılır. Bu örneklerin niteliği sonucu belirler:
- İtiraz edilen imzanın atıldığı iddia edilen döneme yakın tarihli belgeler seçilmelidir.
- Resmî kurum kayıtlarındaki imzalar (noter, banka, kimlik başvuru evrakı) tercih edilir.
- Aynı kalemle, aynı hızda atılmış çok sayıda örnek, tek bir örnekten daha güvenilir bir karşılaştırma sağlar.
- Senedin aslının dosyada bulunması gerekir; fotokopi üzerinden yapılan inceleme sınırlı sonuç verir.
Bedelsizlik İddiasında İspat Yükü
Senedin karşılıksız kaldığı, teminat amacıyla verildiği veya bedelinin kısmen ödendiği savunmaları, kural olarak bunu ileri sürenin ispatına bağlıdır ve yazılı delil gerektirir. Teminat senedi iddiasında, senedin verildiği asıl ilişkiyi gösteren sözleşme, teslim tutanağı veya yazışma zinciri aranır. Senedin üzerine "teminattır" ibaresinin konulmamış olması bu iddiayı zorlaştırdığından, yan belgeler baştan derlenmelidir.
Ticari Defterlerin Delil Değeri
Tacirler arasındaki uyuşmazlıkta usulüne uygun tutulmuş defterler, sahibi lehine de delil oluşturabilir; ancak bu, defterlerin açılış-kapanış onaylarının tam ve kayıtların birbirini doğrulaması şartına bağlıdır. Cari hesap ekstresi, mutabakat yazıları ve fatura akışı defter kayıtlarıyla çelişiyorsa, çelişkiyi açıklamak defter sahibine düşer. Bu nedenle savunma hazırlanırken kendi defter kayıtlarınızın da önceden kontrol edilmesi gerekir.
Süre Yönetimi ve Takibin Durdurulması
Kambiyo takiplerinde itiraz, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; ayrıca icra mahkemesinden tedbir kararı istenmesi gerekir. Ödeme emrinin tebliği ile itiraz süresinin başladığı, sürenin geçirilmesi halinde savunma imkânının büyük ölçüde kapandığı unutulmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; senedin türü ve takibin şekli sonuçları değiştirebilir. Elinize ödeme emri ulaştıysa süre çok kısa olduğundan vakit kaybetmeden hukuki destek almanız yerinde olur.