Şirketler hukukunda genel kurul kararlarına karşı açılan davalar, kısa süreler ve şekli koşullar nedeniyle esasa girilmeden sonuçlanabilen dosyalardır. TTK ve TBK çerçevesinde, 6102 sayılı Kanunun kurumsal düzeni içinde yürüyen bu uyuşmazlıklarda ispat konusu çoğunlukla toplantının nasıl yapıldığıdır. Aşağıdaki başlıklar, hem toplantı öncesi belge disiplinine hem de taraflar arasındaki delil sözleşmelerinin etkisine odaklanır.
İptal Sebebinin Türü İspat Yükünü Değiştirir
Çağrı usulüne aykırılık, gündeme bağlılık ilkesinin ihlali, oy hakkının kullandırılmaması veya kararın dürüstlük kuralına aykırı olması birbirinden farklı ispat gerektirir. Şekli aykırılıklar büyük ölçüde toplantı evrakı üzerinden gösterilebilirken, içeriğe ilişkin iddialar şirketin ekonomik verileriyle desteklenmek zorundadır. Dava dilekçesi yazılmadan önce sebep türü netleştirilmelidir.
Toplantı Evrakının Bütünü
- Çağrı ilanı, gündem metni ve pay sahiplerine gönderilen bildirimler
- Hazır bulunanlar listesi ve temsil belgeleri
- Toplantı tutanağı ile muhalefet şerhinin tutanağa geçirildiğini gösteren kayıt
- Bakanlık temsilcisi bulunduysa buna ilişkin belge
- Finansal tabloların ve raporların incelemeye sunulduğunu gösteren kayıtlar
Muhalefet Şerhi: Dosyanın Giriş Kapısı
Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren pay sahibinin muhalefetini tutanağa geçirtmesi, iptal davası bakımından belirleyici bir adımdır. Şerhin kapsamı sonradan genişletilemeyeceğinden, hangi karara ve hangi gerekçeyle muhalefet edildiği o an açık biçimde yazdırılmalıdır. Sözlü olarak dile getirilip tutanağa yansımayan itirazların ispatı sonradan çok güçleşir.
Delil Sözleşmesinin Etkisi ve Sınırı
Ortaklar arasındaki pay sahipliği sözleşmelerinde, belirli konuların yalnızca yazılı belge ile ispat edileceğine dair düzenlemelere sıkça rastlanır. Bu tür bir kayıt varsa tanık beyanına dayanan bir iddia, sözleşme hükmü nedeniyle karşılıksız kalabilir. Bu nedenle uyuşmazlık doğduğunda önce ortaklar arası sözleşmeler taranmalı, ispat yolunun daraltılıp daraltılmadığı tespit edilmelidir.
Süre ve Yetkili Mahkeme Kontrolü
İptal davası, kanunda öngörülen kısa süre içinde ve şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde açılır. Süre karar tarihinden işlemeye başladığından, toplantıya katılmamış pay sahipleri bakımından öğrenme anının ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca kararın icrasının geri bırakılması talebi, ayrı bir gerekçe ve teminat değerlendirmesi gerektirir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantının yapılış biçimi değiştikçe strateji de değişeceğinden, dava yoluna gidilmeden önce evrakın bütününün incelenmesi gerekir.