Kambiyo senetlerine dayalı takipler, alacaklıya hızlı bir yol açarken borçluya çok dar bir savunma zamanı bırakır. Türk Ticaret Kanunu senedin şekil şartlarını, İcra ve İflas Kanunu ise takip usulünü düzenler. Taraflar arasındaki temel ilişkide ispat araçlarını sınırlayan bir delil sözleşmesi varsa, borçlunun "bu senet teminattı" savunması baştan zorlaşır. Bu rehber, bu iki unsuru birlikte ele alıyor.
Beş Günlük İtiraz Penceresi
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda ödeme emrini alan borçlu, imzaya veya borca itirazını kanunda öngörülen kısa süre içinde ve icra mahkemesine yapmak zorundadır. Genel haciz yolundaki gibi icra dairesine yapılan itiraz burada sonuç doğurmaz. Ayrıca itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; bu nedenle itirazla birlikte takibin durdurulması talebinin de ileri sürülmesi gerekir. Yanlış mercie başvuru, bu dosyalarda en pahalı hatadır.
Delil Sözleşmesi Savunmayı Nasıl Daraltır?
Taraflar, aralarındaki ilişkide yalnızca belirli delillerle ispat yapılacağını kararlaştırmışsa, senedin teminat amaçlı verildiği iddiası tanıkla kanıtlanamayabilir. Bu durumda savunma, yazılı belgeye veya karşı tarafın ikrarına dayanmak zorunda kalır. Senedin arkasındaki temel ilişkiye ait sözleşme metninin bu yönden okunması, itiraz dilekçesi yazılmadan önce yapılması gereken ilk incelemedir.
Senedin Şekil Şartlarını Kontrol Edin
- Senette bulunması zorunlu unsurların eksiksiz yer alıp almadığı.
- Vade, keşide yeri ve tarih bilgilerinin tutarlılığı.
- Ciro zincirinin kesintisiz olup olmadığı.
- Çeklerde ibraz süresi ve karşılıksız işlemi kaydının usulüne uygunluğu.
- Tahrifat şüphesi varsa senedin aslı üzerinde inceleme talebi.
Şekil şartlarındaki eksiklik, senedin kambiyo vasfını etkileyebilir ve takibin yolunu değiştirebilir. Bu inceleme yapılmadan yalnızca borcun ödendiği savunmasına dayanmak, çoğu dosyada elde bulunan en güçlü argümanın atlanması anlamına gelir.
Menfi Tespit ve Teminat
- Borçlu olmadığı iddiasıyla menfi tespit davası açılabilir.
- Takip devam ederken ihtiyati tedbir talebi ayrıca değerlendirilir.
- Ödeme yapılmışsa istirdat talebi gündeme gelir.
- Teminat senedi iddiasında, ilişkinin sona erdiğini gösteren belgeler öne çıkarılır.
Karşılıksız Çekte Şikâyet
Karşılıksız kalan çek nedeniyle icra ceza mahkemesine yapılacak şikâyet, kanunda öngörülen süreye tabidir ve süre geçtikten sonra bu yol kullanılamaz. Şikâyet dilekçesine çekin aslı, karşılıksız işlemi görülen arka yüzü ve keşideciye ilişkin bilgiler eklenmelidir. Bu belgelerin eksikliği, esasen süresinde yapılmış bir şikâyetin dahi sonuçsuz kalmasına yol açar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; senedin türü, taraflar arasındaki sözleşme ve takibin aşaması değerlendirmeyi değiştirir. Süreler çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınız gün belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız önerilir.