Çek ve senede dayalı uyuşmazlıklarda tartışma çoğu zaman borcun varlığından değil, borcun nasıl ispat edileceğinden çıkar. Taraflar sözleşme metnine bir delil kaydı koymuşsa, bu kayıt hem itiraz stratejisini hem de hangi belgenin mahkemede işe yarayacağını baştan belirler. TTK ve TBK ekseninde ilerleyen bu rehber, kambiyo senedine dayalı takipte itiraz adımlarını delil sözleşmesi boyutuyla birlikte ele alıyor.
Delil Sözleşmesi Senedin Kaderini Nasıl Değiştirir?
Sözleşmeye konulan bir kayıt, uyuşmazlıkta yalnızca belirli delillerin dinleneceğini öngörebilir. Bu durumda tanık beyanına veya yazışmalara dayanarak kurulan savunma, esasa girilmeden değerlendirme dışı kalabilir. Bu nedenle senedi elinde bulunduran taraf kadar, borçlu tarafın da ilk iş olarak temel ilişkiye ait sözleşmeyi okuması ve delil kaydının kapsamını çıkarması gerekir.
Kambiyo Takibinde İtirazın İki Ayrı Kanalı
Kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz tek bir kalıpta ilerlemez. İmzanın inkârı ile borca itiraz farklı sonuçlar doğurur; ilkinde inceleme senedin maddi varlığına, ikincisinde temel ilişkiye yönelir. Her iki yolda da başvuru icra mahkemesine yapılır ve süre ödeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren işler. Bu sürenin kaçırılması, senede karşı ileri sürülebilecek en güçlü savunmayı dahi kullanılamaz hale getirir.
Süre Riskinin Somut Kaynakları
- Ödeme emrinin şirket adresine tebliğ edilip ilgiliye geç ulaşması
- Kaşe ve imza yetkisi tartışmalı senetlerde yetki belgesinin geç temini
- İtiraz dilekçesinde imza inkârının açıkça yazılmaması
- Ciro zincirindeki bir halkanın atlanması ve husumetin yanlış kurulması
- Delil sözleşmesi nedeniyle dayanılan delilin kabul edilemez olduğunun geç fark edilmesi
Dosyayı Kurarken İzlenecek Sıra
- Senedin fotokopisi değil, takip dosyasındaki hâli üzerinden şekil şartlarını kontrol edin.
- Temel ilişkiye ait sözleşme, irsaliye, fatura ve cari hesap ekstresini tarih sırasına dizin.
- Sözleşmedeki delil kaydını yazılı olarak yorumlayın: hangi delil kabul ediliyor, hangisi dışlanıyor?
- Ödeme iddiası varsa banka dekontlarını senet vadesiyle eşleştirin.
- İtiraz dilekçesinde talebi ayrık başlıklar hâlinde kurun; tek cümlede toplamayın.
Ticari Defterlerin Yeri
TTK kapsamında usulüne uygun tutulan ticari defterler, iki tacir arasındaki uyuşmazlıkta önemli bir dayanak olabilir. Ancak defterlerin lehe delil sayılabilmesi belirli koşullara bağlıdır ve eksik kayıt, ilgili tarafın aleyhine sonuç doğurabilir. Bu nedenle defter incelemesi talebi, sonucunun her iki yönde de bağlayıcı olabileceği bilinerek kullanılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; senedin türü, tebligat tarihi ve sözleşme metni değiştiğinde izlenecek yol da değişir. Elinizdeki belgelerle birlikte bir hukukçuya danışmadan itiraz süresini beklemeyin.