Kambiyo senetlerine mahsus takipte borçlunun elindeki savunma araçları sınırlı ve süreleri kısadır. Bu takip türünde en sık gündeme gelen ilk savunma yetki itirazıdır; çünkü takibin nerede yürütüleceği, borçlunun savunma imkânını ve maliyetini doğrudan etkiler. Ancak yetki itirazının hem süresi hem de ileri sürülme biçimi diğer itirazlardan farklıdır.
Yetki İtirazının Yeri ve Anı
Kambiyo senedine dayalı takiplerde itirazlar, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde icra mahkemesine yapılır. Yetki itirazı ileri sürülürken yetkisizlik sebebi gösterilmeli ve yetkili icra dairesi açıkça belirtilmelidir; aksi halde itiraz incelenmeden reddedilebilir. Yetki itirazı tek başına takibi durdurmadığı için, borca veya imzaya ilişkin savunmalar da aynı dilekçede usulüne uygun biçimde yer almalıdır.
İmza İtirazı ile Borca İtiraz Farkı
- İmza itirazı ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; genel nitelikli bir itiraz imzayı kabul anlamına gelebilir.
- Borca itiraz, senedin karşılıksız kaldığı veya bedelin ödendiği gibi sebeplere dayanır ve yazılı belgeyle desteklenmesi beklenir.
- Ödeme iddiası, senedin verildiği ilişkiye ait belgelerle birlikte sunulduğunda değerlendirmeye alınır.
- Zamanaşımı itirazı, senedin türüne ve son işlem tarihine göre ayrıca hesaplanır.
Senedin Şekil Şartlarını Kontrol Edin
TTK, kambiyo senetleri bakımından zorunlu unsurları belirler. Bu unsurlardan birinin eksikliği, belgenin kambiyo senedi vasfını kaybetmesine ve takibin bu özel usulle yürütülememesine yol açabilir. Düzenleme yeri, tarih, bedel ve imza alanları ile çek bakımından ibraz kayıtları dikkatle incelenmelidir. Ciro zinciri kesintili ise takip alacaklısının yetkili hamil olup olmadığı da tartışma konusudur.
Görev ve Ticari Dava Boyutu
Uyuşmazlık icra hukuku sınırlarını aşıp senedin dayandığı temel ilişkiye taşındığında, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir dava gündeme gelir. Ticari nitelikteki alacak talepleri bakımından dava öncesi arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekir. Menfi tespit talebi ile takibin durdurulması talebinin birlikte değerlendirilmesi, ticari itibarı korumak açısından önem taşır.
İtirazın Reddedilmesi Halinde
İtirazın reddi kararına karşı kanun yoluna başvurulabilir; ayrıca kötü niyet tazminatına hükmedilmesi ihtimali de dilekçe hazırlanırken göz önünde tutulmalıdır. Bu nedenle itiraz, dayanaksız bir geciktirme aracı olarak değil, belgeye dayalı bir savunma olarak kurgulanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Senedin türü, tebligat tarihi ve taraflar arasındaki temel ilişki sonucu değiştirebileceğinden, ödeme emri eline geçtiği anda hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.