Kambiyo senedine dayalı takiplerde borçlunun elindeki zaman çok kısadır ve yapılacak itirazın türü baştan doğru seçilmelidir. TTK ve 6102 sayılı Kanunun kambiyo hükümleri ile TBK'nın genel kuralları arasındaki bu alanda, taraflar arasındaki delil sözleşmesi çoğu zaman uyuşmazlığın nasıl ispatlanacağını önceden belirler.
İtirazın İki Ayrı Kanalı
Kambiyo senetlerine mahsus takipte borçlunun önündeki yollar birbirine karıştırılmamalıdır. İmzaya itiraz ile borca itiraz farklı sonuçlar doğurur; imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir, aksi halde imza kabul edilmiş sayılır. Her iki itiraz da icra dairesine değil, kısa süre içinde icra mahkemesine sunulur. Bu ayrımın gözden kaçması, esasen geçerli bir savunmanın hiç incelenmemesine yol açar.
Delil Sözleşmesinin Sınırları
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta hangi delillerle ispat yapılacağını sözleşmeyle kararlaştırabilir. Ancak bu serbestlik sınırsız değildir. Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:
- Delil sözleşmesinin, tarafın hakkını aramasını fiilen imkânsız kılacak biçimde kurulamaması
- Genel işlem koşulu niteliğindeki hükümlerin ayrıca denetime tabi olması
- Kesin delil hâline getirilen kayıtların, dayanağının da ibraz edilebilir olması gerekliliği
- Ticari defter ve kayıtların delil değerinin TTK'daki şartlara bağlı bulunması
- Sözleşmenin, senedin kambiyo vasfına ilişkin şekil şartlarını ortadan kaldıramaması
Senedin Şekil Şartları Ayrıca Denetlenir
Bir belgenin kambiyo senedi sayılabilmesi kanunun aradığı unsurların tam olmasına bağlıdır. Zorunlu unsurlardan birinin bulunmaması, belgeyi kambiyo takibine elverişsiz kılar ve bu husus takibin iptali sonucunu doğurabilir. Bu nedenle savunma kurulurken, içerik tartışmasına girmeden önce senedin kendisi unsur unsur incelenmelidir. Tahrifat, sonradan doldurma ve tarih uyuşmazlıkları da bu aşamada tespit edilir.
Usule Aykırı İşlem: Süre ve Mercii Karıştırmak
Bu dosya tipinde en yaygın hatalar; itirazı icra dairesine vererek sürenin geçmesine sebep olmak, imzaya itirazı borca itirazın içine gizlemek, takibin iptali talebini ayrıca ileri sürmemek ve ödeme emrinin tebliğ tarihini belgeyle kontrol etmemektir. Tebligatın usulsüz yapıldığı durumlarda öğrenme tarihinin ispatı, tüm savunmanın dayanağı hâline gelir.
Karşı Tarafın Elindeki Belgeleri Görünür Kılmak
Senedin verilme sebebine ilişkin savunmalarda, aradaki temel ilişkiyi gösteren sözleşme, fatura ve yazışmaların dosyaya kazandırılması gerekir. Bunların karşı tarafın elinde olduğu hallerde belge ibrazı talebi süresinde ileri sürülmelidir; sonradan yapılan talepler çoğu zaman değerlendirilmez.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; kambiyo takiplerinde süreler oldukça kısadır ve her belgenin niteliği ayrı değerlendirme gerektirir. Ödeme emri elinize ulaştıysa vakit kaybetmeden hukuki destek almanız uygun olur.