Kambiyo senedine dayalı takiplerde zaman çok hızlı işler. Borçlu cephesinde imza veya borca itirazın kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaması, alacaklı cephesinde ise malvarlığının erimesi riski, tarafları geçici hukuki koruma talep etmeye yöneltir.
İhtiyati Tedbir mi, İhtiyati Haciz mi
İki kurum sürekli karıştırılır; oysa amaçları farklıdır ve yanlış talep, esasa girilmeden reddedilir.
- Para alacağının tahsilini güvence altına almak için istenen kurum ihtiyati hacizdir.
- Senedin devrini, ciro edilmesini veya ödenmesini engellemek gibi bir sonuç isteniyorsa gündeme gelen kurum ihtiyati tedbirdir.
- Zayi olan senet bakımından ödemeden men kararı ayrı bir usule tabidir.
Menfi Tespit Davasında Takibin Durdurulması
- Dava dilekçesinde, senedin hangi ilişkiden doğduğu ve neden borç doğurmadığı somut biçimde anlatılır.
- Teminat karşılığında takibin durdurulması veya tedbir talebi ayrı başlık altında gerekçelendirilir.
- Talebin dayanağı olarak senedin verilme amacı, ilişkinin sona erdiğini gösteren belgeler ve ödeme kayıtları sunulur.
- Teminat miktarı ve türü konusunda mahkemeye somut öneri götürülür.
- Karar verilirse teminatın süresinde yatırılması takvime bağlanır.
Şekil Denetimi Çoğu Zaman Sonuç Belirler
TTK, kambiyo senetlerinde zorunlu unsurları sıkı biçimde düzenler. Senette bu unsurlardan biri eksikse belge kambiyo senedi vasfını yitirebilir; bu durumda takip yolu tartışması esasa girilmeden çözülür. Bu nedenle senedin fotokopisiyle değil aslıyla incelenmesi, tarih, keşide yeri, bedel ve imza alanlarının ayrı ayrı denetlenmesi ilk adımdır. Ciro zincirinin kesintisiz olup olmadığı da aynı aşamada kontrol edilir.
Usule Aykırı İşlem Riskinin Yoğunlaştığı Alanlar
Pratikte en çok görülen hatalar; ödeme emrine itirazın icra dairesi yerine icra mahkemesine ya da tersi biçimde yapılması, imzaya itirazın açıkça ve ayrıca ileri sürülmemesi, tedbir kararının teminat yatırılmadığı için düşmesi ve karar sonrası esas davanın süresinde açılmamasıdır. Geçici korumalar süreye bağlı olduğundan, karar tarihinden itibaren tek bir takvim tutulmalıdır.
Karşı Tarafın İtirazına Hazırlık
Tedbir veya haciz kararı tek taraflı incelemeyle verildiğinde, karşı tarafın itirazı yakın zamanda gelir. Bu itirazda genellikle yaklaşık ispat ölçütünün karşılanmadığı ileri sürülür. Talep aşamasında sunulan belgelerin, itiraz duruşmasında da savunulabilecek nitelikte seçilmesi bu yüzden önemlidir.
Bu rehber genel bilgilendirme sağlar. Senedin türü, tarafların ticari ilişkisi ve takibin geldiği aşama sonucu belirgin biçimde etkilediğinden, adım atmadan önce belgelerin hukuki incelemeden geçirilmesi önerilir.