Ticari ilişkilerde tahkim şartı, uyuşmazlık çıktığında en erken tartışılan konu hâline gelir. Haksız rekabet iddiası ise hem sözleşmesel hem sözleşme dışı unsurlar taşıdığından, hakem yetkisinin sınırı çoğu zaman baştan tartışmalıdır. TTK ve TBK hükümleri ile HMK'nın tahkime ilişkin düzenlemeleri bu noktada birlikte okunmalıdır.
Tahkim Şartı Bu İddiayı Kapsıyor mu
Sözleşmedeki tahkim kaydının kapsamı, yalnızca sözleşmenin ihlalinden doğan taleplerle mi sınırlı, yoksa ilişkiden kaynaklanan her uyuşmazlığı mı içeriyor sorusu belirleyicidir. Haksız rekabet iddiası üçüncü kişilere veya pazara yönelik bir davranışa dayanıyorsa, sözleşme tarafı olmayanlar bakımından tahkim kaydı işletilemez. Bu nedenle önce taraf sıfatı, sonra kapsam incelenmelidir.
Yetki İtirazının Zamanı
Hakem yetkisine itiraz, esasa cevaptan önce ve açıkça ileri sürülmelidir. Esasa girildikten sonra yapılan itiraz, itiraz hakkının kaybı sonucunu doğurabilir. Aynı şekilde, mahkemede açılan davada tahkim itirazının ilk itiraz olarak öne sürülmemesi, tahkim kaydından zımnen vazgeçildiği yönünde değerlendirilebilir. Bu ikili risk, dilekçenin hangi merciye verildiğine göre yön değiştirir.
Tedbir Talebi Nereye Yöneltilir
- Erişimin veya ürün satışının durdurulması gibi acil talepler, tahkim süreci başlamadan da mahkemeden istenebilir.
- Mahkemeden tedbir istenmesi tek başına tahkim kaydından vazgeçme anlamına gelmez.
- Hakem heyetinin verdiği tedbir kararının icrası bakımından mahkeme desteğine ihtiyaç doğabilir.
- Tedbir talebinde yaklaşık ispat ölçüsü esas alındığından, delil dosyası daha en baştan hazır olmalıdır.
- Delil tespiti talebi, ticari sırların korunması yönüyle birlikte planlanmalıdır.
Hakem Kararına Karşı İptal Davası
- Karar tebliğ edilir edilmez iptal davası için öngörülen bir aylık süre takvime işlenir.
- İptal sebeplerinin sınırlı sayıda olduğu gözetilerek, esasa dair memnuniyetsizlik değil usule dair aykırılıklar öne çıkarılır.
- Hukuki dinlenilme hakkının ihlali iddiası, duruşma tutanakları ve yazışmalarla somutlaştırılır.
- Kamu düzenine aykırılık iddiası, genel ifadelerle değil somut hükümlerle bağlanır.
- Görevli mahkemenin bölge adliye mahkemesi olduğu gözden kaçırılmamalıdır.
Değerlendirme
Tahkim, hızlı sonuç vaadi taşısa da yanlış yönetilen bir yetki tartışması süreci uzatır. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenizdeki tahkim kaydının lafzı sonucu tamamen değiştirebileceğinden, adım atmadan önce metni bir hukukçuya inceletmenizi öneririz.