Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmede veya pay sahipleri sözleşmesinde yer alan tahkim şartı, uyuşmazlığın hangi merci önünde çözüleceğini baştan belirler. Bu rehber, TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde şirket içi uyuşmazlıklarda tahkim şartının işletilmesini ve mahkemeye başvurulduğunda ileri sürülecek tahkim itirazını ele alır.
Her şirket uyuşmazlığı tahkime elverişli midir
Tahkim şartı geniş yazılmış olsa bile, her talep tahkim yoluyla çözülemez. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği konular tahkime elverişli kabul edilir; buna karşılık şirketler hukukunda bazı istemler niteliği gereği mahkeme kararı gerektirir. Bu nedenle ilk adım, talepleri ikiye ayırmaktır: sözleşmesel nitelikli talepler ile şirketler hukukuna özgü ve kamusal denetim gerektiren talepler. Bu ayrım yapılmadan açılan dosya, esasa hiç girilmeden merci yönünden reddedilebilir.
Tahkim itirazının zamanı
- Karşı taraf mahkemede dava açmışsa, tahkim itirazı ilk itiraz olarak ve süresinde ileri sürülmelidir.
- İtirazda, tahkim şartının bulunduğu belge ve ilgili hüküm açıkça gösterilir.
- Şartın uyuşmazlığın konusunu kapsadığı gerekçelendirilir.
- Süresinde ileri sürülmeyen tahkim itirazı, tahkim şartından vazgeçildiği sonucunu doğurabilir.
- Esasa girilerek yapılan savunma, itirazın etkisini zayıflatabileceğinden dilekçenin sırası önemlidir.
Tahkim şartının geçerliliğini tartışmaya açan noktalar
- Şartın yazılı biçimde ve tereddütsüz ifadelerle kurulmamış olması
- Esas sözleşmedeki tahkim hükmünün, sonradan pay sahibi olanları kapsayıp kapsamadığı
- Hakem sayısı ve seçim yönteminin belirsiz bırakılması
- Uygulanacak usul kurallarının ve tahkim yerinin gösterilmemesi
- Şirket ile ortak arasındaki ilişki ile ortaklar arası ilişkinin aynı şart altında toplanmış olması
Geçici hukuki koruma nerede istenir
Tahkim şartının varlığı, ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz gibi geçici korumaların mahkemeden istenmesine tek başına engel değildir. Pay defterine şerh, genel kurul kararının uygulanmasının durdurulması ya da şirket kayıtlarına ilişkin acil önlemler çoğu zaman zaman baskısı altında talep edilir. Burada dikkat edilmesi gereken, geçici koruma talebiyle esasa ilişkin savunmanın birbirine karıştırılmamasıdır; aksi hâlde tahkim itirazı zayıflar.
Hakem kararından sonra ne olur
Hakem kararı verildiğinde, kural olarak esasa ilişkin yeniden inceleme yapılmaz; kanunda sayılan sınırlı sebeplerle iptali istenebilir. Bu sebepler ağırlıklı olarak usule ilişkindir: tarafın usulüne uygun bilgilendirilmemesi, hakem heyetinin oluşumundaki aykırılık, tahkim şartının kapsamının aşılması gibi. Dolayısıyla tahkim yargılamasında her tebligatın, her sürenin ve her duruşma tutanağının kayıt altına alınması, sonraki denetim aşamasının tek dayanağıdır.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Şirket sözleşmenizin metni sonucu doğrudan etkileyeceğinden, tahkim şartını işletmeden önce hukuki değerlendirme almanız uygun olur.