Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu, alacaklıya hızlı bir takip imkânı verirken borçluya çok dar bir savunma penceresi bırakır. Bu yolda ödeme emrine yapılacak itirazlar icra dairesine değil icra mahkemesine yöneltilir ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Yetki itirazı da bu kısa pencerede, aynı dilekçe içinde ve doğru sırayla ileri sürülmezse tümüyle kaybedilir.
Yetki İtirazı Neden İlk Sırada Yazılır
Yetki bir ilk itirazdır; esasa ilişkin beyanlardan önce ve açıkça ileri sürülmelidir. Dilekçede önce borca veya imzaya itiraz edilip sonra yetkiye değinilmesi, yetki itirazının değerlendirilmemesi sonucunu doğurabilir. Ayrıca yetki itirazında yalnızca "yetkisizdir" denmesi yetmez; yetkili olduğu ileri sürülen icra dairesinin de gösterilmesi gerekir. TTK ve TBK'nın ödeme yeri ile borçlunun yerleşim yerine ilişkin kuralları, yetkili yerin belirlenmesinde birlikte değerlendirilir.
İmzaya İtiraz ile Borca İtiraz Ayrımı
- İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; genel bir borç inkârı imzayı da reddettiği anlamına gelmez.
- İmza itirazı reddedilirse tazminat ve para cezası yaptırımı gündeme gelebileceğinden, itirazın belgeye dayandırılması önemlidir.
- Borca itirazda ödeme, zamanaşımı, senedin bedelsizliği veya karşılıksızlık gibi sebepler somut delille birlikte sunulur.
- Takibin durdurulması ayrıca ve gerekçeli biçimde talep edilmelidir; kendiliğinden gerçekleşmez.
- Ciro zinciri kopuksa, senedin kime hangi sıfatla geçtiği ayrıntılı olarak tartışılmalıdır.
Senedin Kambiyo Vasfı: En Güçlü Savunma Hattı
Senedin kambiyo senedi niteliği taşımaması hâlinde bu özel takip yolunun kullanılması mümkün değildir. Zorunlu unsurlardaki eksiklik, düzenlenme yerinin bulunmaması ya da vade ve bedel yazımındaki çelişkiler bu yönde inceleme gerektirir. Bu husus kural olarak resen de gözetilir; ancak dilekçede açıkça ileri sürülmesi, inceleme yapılmasını güvence altına alır. Şirket adına düzenlenen senetlerde temsil yetkisi ve kaşe-imza uyumu ayrıca denetlenmelidir.
Alacaklı Yönünden Kontrol Listesi
Alacaklı bakımından takibin sağlıklı yürümesi, senedin aslının dosyaya sunulmasına, tebligatın doğru adrese yapılmasına ve talep edilen ferilerin senede uygun hesaplanmasına bağlıdır. Karşılıksız çekte ise icra ceza mahkemesindeki şikâyet yolu ayrı bir süreç olup, alacağın tahsili için açılan takipten bağımsız yürür ve kendi süresine tabidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Senedin türü, tarafların sıfatı ve tebligat tarihi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığı gün bir hukukçuya danışmanız önerilir.