Kambiyo senetleri, ticari hayatta hız sağlarken uyuşmazlık çıktığında dar ve teknik bir usule tabi olur. TTK ve 6102 sayılı Kanunun senede ilişkin şekil şartları, TBK'nın temel ilişkiye dair kuralları ve tarafların yaptığı delil sözleşmesi bir arada değerlendirilmediğinde, elde geçerli bir senet olsa bile yanlış yolda ilerlenebilir. Bu rehber, başvuru merciini doğru seçmeye odaklanır.
Senedin Kambiyo Vasfını Önce Doğrulayın
Bir belgenin kambiyo senedi sayılabilmesi kanundaki şekil şartlarına bağlıdır. Eksik bir unsur, belgeyi geçersiz kılmasa bile kambiyo senetlerine mahsus takip yolunu kapatabilir; bu durumda belge adi yazılı delil olarak genel yollarda kullanılır. Takip talebi doldurulmadan önce senet metni, tarih, imza, bedel ve keşide yeri açısından tek tek okunmalıdır.
Uyuşmazlığın Türüne Göre Kapılar
- Kambiyo senedine dayalı takipte imzaya veya borca yönelik itirazlar, icra dairesine değil icra mahkemesine yöneltilir; bu yolun süresi genel takipteki süreden farklıdır.
- Borçlu, borçlu olmadığını dava yoluyla ileri sürmek istiyorsa menfi tespit yolu gündeme gelir ve bu dava genel mahkemede görülür.
- Karşılıksız çıkan çekle ilgili öngörülen yaptırım süreci, alacağın tahsiline yönelik takipten ayrı bir kanal olarak yürür.
- Taraflar tacir ise ticari dava niteliği ve buna bağlı ön koşullar ayrıca değerlendirilmelidir.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir, Neyi Değiştirmez?
Taraflar aralarındaki ilişkide belirli delillerle ispat yapılacağını kararlaştırabilir. Ancak böyle bir kayıt, kanunun emredici usul kurallarını ve kambiyo takibinin kendi düzenini serbestçe dönüştürmez. Delil sözleşmesine dayanılacaksa, sözleşmenin kapsamı, hangi uyuşmazlıkları içerdiği ve senetle olan bağlantısı dilekçede açıkça gösterilmelidir. Aksi hâlde mahkeme bu kaydı dosyanın dışında bırakabilir.
Takip Öncesi Kontrol Listesi
- Senedin aslının elde olup olmadığı ve ciro zincirinin kesintisiz izlenip izlenmediği.
- Vade, ibraz ve protesto işlemlerinin kayıt altına alınması.
- Temel ilişkiye ait sözleşme, fatura ve teslim belgelerinin ayrı bir klasörde tutulması.
- Bedelsizlik veya hatır senedi savunması bekleniyorsa buna karşı delilin önceden hazırlanması.
- Takip talebinde yolun doğru işaretlenmesi; yanlış seçim sonradan basit bir düzeltmeyle giderilemeyebilir.
Kapanış
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Senedin içeriği ve taraflar arasındaki ticari geçmiş sonucu belirlediğinden, takip başlatmadan önce belgelerin bütün olarak incelenmesi yararlı olacaktır.