Çek ve senede dayalı takiplerde borçlunun elindeki süre kısadır ve itirazın verileceği yer, ilamsız takipten farklıdır. TTK ve TBK ekseninde bu rehber, kambiyo takibinin usulünü ve sözleşmeyle kurulan ispat düzeninin etkisini inceliyor.
Kambiyo Takibi Neden Ayrı Bir Rejim
Çek, bono ve poliçe kambiyo senedi sayıldığından bunlara dayalı takipte alacaklıya daha hızlı bir yol tanınmıştır. Buna karşılık senedin kambiyo vasfını taşıması şarttır: keşide tarihi, bedel, imza ve senet türünü gösteren ibare gibi zorunlu unsurlardan birinin eksikliği, senedi adi belgeye dönüştürür. Bu durumda takibin dayanağı da tartışmalı hâle gelir ve itiraz sebepleri genişler.
İtiraz Nereye ve Hangi Sürede
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz icra dairesine yapılırken, kambiyo senetlerine mahsus takipte borca ve imzaya itiraz icra mahkemesine yapılır ve süre daha kısadır. İcra dairesine verilen itiraz dilekçesi takibi durdurmaz. Ayrıca imzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; genel nitelikli borca itiraz dilekçesi imza inkârı sayılmaz. İtiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmadığından, gerektiğinde icra mahkemesinden takibin durdurulması talep edilmelidir.
Delil Sözleşmesi Ne Yapar Ne Yapamaz
Taraflar HMK çerçevesinde, uyuşmazlıkta hangi delillerin kullanılacağını sözleşmeyle kararlaştırabilir. Bu düzenleme özellikle ticari ilişkilerde defter kayıtlarının veya elektronik yazışmaların bağlayıcılığı bakımından işlev görür. Ancak delil sözleşmesi, bir tarafın kanunla tanınmış temel ispat imkânını tümüyle ortadan kaldıracak ya da hakkın kullanılmasını imkânsız kılacak biçimde kurulamaz. Sözleşme metni takip aşamasında değil, ilişki kurulurken yazıldığı için baştan dikkatle kaleme alınmalıdır.
Ticari Defterler ve Cari Hesap
- Defterlerin usulüne uygun tutulup tasdik edilmiş olması kontrol edilir.
- Senedin hangi ticari ilişkiye dayandığı cari hesap ekstresiyle eşleştirilir.
- Yapılan kısmi ödemeler dekontlarla senet bedelinin karşısına konulur.
- Teminat senedi iddiası varsa yazılı belge veya delil başlangıcı aranır.
- Karşı tarafın defterlerinin incelenmesi talebi süresinde ileri sürülür.
İtirazın İptali ve Menfi Tespit Karışıklığı
Borçlu borcun bulunmadığını ileri sürüyorsa menfi tespit davası ayrı bir yoldur ve takibi kendiliğinden durdurmaz. Ticari nitelikli para alacaklarına ilişkin davalarda arabuluculuğun dava şartı olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. Hangi davanın hangi mahkemede açılacağı yanlış belirlendiğinde, kısa süreli itiraz hakkı bu arada tükenebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Senedin türü, tebliğ tarihi ve taraflar arasındaki sözleşme sonucu değiştirebileceğinden, takip tebliğ edilir edilmez hukuki değerlendirme alınması önerilir.