Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar çoğu zaman ticari bir tartışma olarak başlar, kısa sürede usul tartışmasına dönüşür. TTK ve 6102 sayılı Kanun ile TBK hükümlerinin birlikte uygulandığı bu alanda, talebin hangi mahkemede ve hangi ön aşamadan geçerek ileri sürüleceği çoğu zaman uyuşmazlığın esasından daha belirleyici olur.
Uyuşmazlığın Türünü Doğru Adlandırmak
Şirket içi ihtilaflar tek bir kalıba sığmaz. Genel kurul kararlarının iptali, yönetim organının sorumluluğu, bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırılmaması, pay devrinin engellenmesi ve ortaklıktan çıkma-çıkarılma talepleri birbirinden farklı hukuki temellere ve farklı sürelere tabidir. Aynı olay örgüsünden birden fazla talep doğabilir; ancak her biri kendi koşullarını taşımak zorundadır.
Yetki ve Görev: İki Ayrı Soru
- Görev sorusu, davanın hangi tür mahkemede görüleceğini belirler; şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıklar kural olarak ticari dava niteliğindedir.
- Yetki sorusu ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını belirler; şirkete karşı açılan davalarda şirket merkezi belirleyici bir ölçüttür.
- Esas sözleşmede veya pay sahipleri sözleşmesinde yer alan tahkim kaydı, uyuşmazlığı mahkeme dışına taşıyabilir; bu kaydın kapsamı önceden okunmalıdır.
Dava Şartı ve Ön Aşamalar
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık iptal veya tespit niteliğindeki taleplerde durum farklıdır. Aynı dilekçede hem para alacağı hem iptal talebi ileri sürüldüğünde, ön aşamanın hangi talep bakımından tamamlandığı ayrıca gösterilmelidir. Bu ayrımın atlanması, dosyanın esasa girilmeden reddine yol açabilir.
Kanıt Tabanının Kurulması
- Ticaret sicil kayıtları ve tescil-ilan tarihleri çıkarılır; süre hesapları çoğunlukla bu tarihlere bağlanır.
- Genel kurul çağrı belgeleri, gündem, hazirun cetveli ve toplantı tutanağı bir arada değerlendirilir.
- Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilip geçirilmediği kontrol edilir; bu husus bazı taleplerin ön koşuludur.
- Yönetim kararları, imza sirküleri ve şirket içi yazışmalar tarih sırasıyla dizilir.
Geçici Koruma Talepleri
Şirket içi uyuşmazlıklarda esas karar beklenirken oluşabilecek zararları önlemek için geçici nitelikte talepler gündeme gelir. Bu taleplerin şirketin işleyişini durdurma etkisi olabileceğinden, ölçülülük ve somut zarar tehlikesi ayrıntılı biçimde açıklanmalıdır. Talebin gerekçesiz kalması, hem reddine hem de karşı tarafın elini güçlendirmesine yol açar.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve pay sahipliği yapısı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, dava veya talep aşamasına geçmeden önce sicil kayıtları ve sözleşme metinleriyle birlikte hukuki destek almanız uygun olur.