Kambiyo senedine dayalı takipler, alacaklıya hız kazandıran ancak borçluya çok kısa süreler bırakan bir yoldur. TTK ve TBK ile 6102 sayılı Kanun çerçevesinde şekillenen bu alanda borçlunun elindeki asıl risk, itiraz sebebini doğru belirlemiş olsa bile dilekçeyi yanlış mercie sunmasıdır.
Kambiyo Takibinde Üç Ayrı İtiraz Ekseni
- İmza itirazı: senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası.
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya senedin teminat amaçlı verildiği iddiası.
- Yetki itirazı: takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğu iddiası.
Bu itirazlar, adi takiplerden farklı olarak icra dairesine değil icra mahkemesine yöneltilir ve süresi son derece kısadır. Dilekçenin icra dairesine bırakılması durumunda süre işlemeye devam eder; bu, uygulamada en sık rastlanan ve telafisi en zor mercii hatasıdır.
Yetkiyi Belirleyen Ölçütler
Kambiyo senetlerinde ödeme yeri, senedin üzerinde gösterilmiş olabilir; gösterilmemişse kanunun öngördüğü karineler devreye girer. Alacaklının yerleşim yerinde takip başlatılması her zaman mümkün değildir. Yetki itirazının, itiraz edilen yerin yanında yetkili sayılan yerin de gösterilerek yapılması gerekir; aksi halde itiraz sonuç doğurmaz. Şirketlerin ticaret sicilindeki adresiyle fiilî adresi arasındaki farklılık da tebligat ve yetki tartışmalarını birlikte doğurur.
Hangi Talep Hangi Mahkemeye
- Takibe yönelik itirazlar icra mahkemesinde görülür.
- Borçlu olunmadığının tespiti istemi ayrı bir dava olarak genel hükümlere göre açılır.
- Karşılıksız çeke ilişkin şikâyet ise ceza niteliğindeki ayrı bir usule tabidir.
- Senedin iptali veya zayi nedeniyle yapılan başvurular kendine özgü usul içinde ilerler.
- Taraflar arasındaki temel ilişkiden doğan uyuşmazlıklar, tarafların sıfatına göre ticaret mahkemesinde görülebilir.
Teminat Senedi Savunmasının İspat Yükü
Senedin teminat amacıyla verildiği iddiası, kambiyo takibinde en çok başvurulan savunmadır; ancak yazılı delille desteklenmediğinde sonuç vermez. Bu nedenle senedin verildiği sözleşme, yazışmalar ve senet metnindeki kayıtlar bir arada değerlendirilmelidir. Senedin fotokopisinin saklanması ve teslim sırasında düzenlenen tutanakların korunması, sonraki aşamada belirleyici olur.
Takip Öncesi Alacaklı Tarafın Kontrol Listesi
Alacaklı bakımından ise senedin kambiyo vasfını taşıyıp taşımadığı baştan denetlenmelidir. Zorunlu unsurlardan birinin eksikliği, senedi kambiyo senedi olmaktan çıkarır ve bu yolla başlatılan takip düşer. Ciro zincirinin düzgünlüğü, ibraz sürelerine uyum ve keşide tarihinin doğruluğu takipten önce kontrol edilmelidir.
Kambiyo hukukunda süreler gün hesabıyla işler ve şekil şartları katı biçimde uygulanır. Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; elinize bir ödeme emri ulaştığında beklemeden bir hukukçuya başvurmanız önerilir.