Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmeye ya da pay sahipleri sözleşmesine konulmuş tahkim şartı, genel kurul kararına itiraz etmek isteyen ortağın önüne bir soru koyar: bu uyuşmazlık gerçekten hakem önüne götürülebilir mi? 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde cevap, kararın sakatlık derecesine ve tahkim şartının kapsamına göre değişir.
Önce Kararın Sakatlık Derecesi Belirlenir
Genel kurul kararları bakımından iptal edilebilirlik ile butlan birbirinden ayrılır. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık taşıyan kararlar belirli bir süre içinde iptal davasına konu edilirken; pay sahibinin vazgeçilemez haklarını ortadan kaldıran veya anonim şirketin temel yapısını bozan kararların butlanı her zaman ileri sürülebilir. Bu ayrım yalnızca süreyi değil, uyuşmazlığın tahkime elverişli olup olmadığını da etkiler.
Tahkim Şartının Kapsamı ve Sınırı
- Şart, yalnızca sözleşmeden doğan alacak uyuşmazlıklarını mı kapsıyor, yoksa ortaklık ilişkisinden doğan tüm ihtilafları mı?
- Esas sözleşmede yer alan bir tahkim şartı, sonradan pay devralan ortakları da bağlar mı?
- Tahkim yeri, uygulanacak hukuk ve hakem sayısı belirlenmiş mi; belirsizlik varsa şart işletilebilir durumda mı?
- Şirketler hukukunun kamu düzenine ilişkin alanlarına dokunan talepler, tarafların iradesiyle hakeme bırakılabilir mi?
Mahkemeye Gidildiğinde Tahkim İtirazı
Tahkim şartı bulunmasına rağmen dava mahkemede açılırsa, karşı tarafın tahkim itirazını ilk aşamada ileri sürmesi gerekir. Bu itirazın zamanında yapılmaması, tahkim şartından zımnen vazgeçildiği yönünde değerlendirilebilir. Tersi durumda, uyuşmazlık aslında tahkime elverişli değilken hakem sürecinin yürütülmesi, verilecek kararın iptali riskini doğurur. Her iki hâlde de kaybedilen zaman, iptal davası için öngörülen kısa süreyle yarışır.
Süre Baskısı ve Geçici Koruma
Genel kurul kararının iptali istemi süreye tabi olduğundan, tahkim–mahkeme tartışması sürerken bu takvimin durmadığı unutulmamalıdır. Kararın icrasının şirkette geri dönülmesi güç sonuçlar doğuracağı hâllerde, geçici hukuki koruma talebi öne alınmalıdır. Hakem yargılamasında geçici tedbir yetkisinin kapsamı ile mahkemeden istenebilecek tedbirlerin sınırı da bu aşamada birlikte değerlendirilir. Toplantı ve karar nisaplarına, çağrı usulüne ve gündeme bağlılık ilkesine ilişkin itirazların dayanağı ise toplantı tutanağı ve hazır bulunanlar listesidir; bu belgelerin toplantı günü temin edilmesi sonraki tartışmayı kolaylaştırır.
Değerlendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve tüm ortaklık yapıları için tek bir cevap sunmaz. Şirketinizin esas sözleşmesi ile somut kararın içeriği birlikte incelenmeden yol seçimi yapılmaması, ilerleyen aşamada usul kaynaklı sürprizleri önler.