Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına karşı gidilecek yol, kararın niteliğine göre değişir: kimi karar iptal edilebilir, kimi karar baştan hükümsüzdür, kimi talep ise ayrı bir dava türünü gerektirir. 6102 sayılı TTK ekseninde ilerleyen bu süreçte en sık kaybedilen zemin, arabuluculuk dava şartının hangi talepte aranıp hangisinde aranmadığının karıştırılmasıdır.
Karar Türünü Doğru Adlandırmak
İptal davası, kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlara karşı ve kanunda öngörülen kısa süre içinde açılır. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısına aykırı düşen kararlar için butlan ileri sürülür ve bu talep süreye bağlı değildir. Dilekçede talebin adlandırılması, hem süre hem de merci bakımından sonucu belirler; "iptal" başlığıyla açılan bir davada butlan sebeplerinin ayrıca ve açıkça ileri sürülmesi gerekir.
Toplantıdaki Muhalefet Şerhi: Sonradan Telafisi Zor Adım
İptal davası açabilmek için toplantıda hazır bulunup olumsuz oy kullanmak ve muhalefeti tutanağa geçirtmek çoğu halde aranan bir koşuldur. Muhalefet şerhi kısa yazılmış olsa bile hangi karara yönelik olduğunun anlaşılması şarttır. Toplantı sonrası hazırlanan tutanak örneğinin, hazirun cetvelinin ve varsa toplantı çağrısına ilişkin ilan ile davetiye kayıtlarının aynı gün temin edilmesi, sonraki aşamada çağrı usulüne dair itirazların da kapısını açık tutar.
Ticari Dava Şartı: Konusu Para Olan Talep mi?
Ticari davalarda arabuluculuk, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından dava şartıdır. Genel kurul kararının iptali talebi, para alacağına ilişkin olmadığı için bu kapsamda değerlendirilmez; buna karşılık aynı dosyada yönetim kurulu üyelerinden tazminat isteniyorsa o kalem için arabuluculuğa başvurulmuş olması gerekir. İki talebin tek dilekçede birleştirildiği dosyalarda, tazminat kalemi için başvuru yapılmamışsa o kalem usulden reddedilebilir.
Merci ve Yetki: Şirket Merkezi Belirleyicidir
Bu tür uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinin alanına girer ve yetki bakımından şirket merkezinin bulunduğu yer esas alınır. Şubede yapılan işlemler ya da yönetim faaliyetinin fiilen başka ilde yürütülmesi, yetkiyi kendiliğinden değiştirmez. Ticaret sicili kayıtlarındaki merkez adresi ile fiili adres farklıysa, dilekçe öncesinde sicil kaydının güncel örneği alınmalıdır.
Kararın Uygulanmasını Durdurma İhtiyacı
Sermaye artırımı, pay devri kısıtlaması veya yönetim değişikliği gibi hızla sonuç doğuran kararlarda, dava sonuçlanana kadar geçen süre fiilî durumu geri dönülemez hale getirebilir. Bu nedenle kararın icrasının geri bırakılması talebi, dava dilekçesiyle birlikte ve gerekçelendirilmiş biçimde ileri sürülmelidir. Talebin dayanağı olarak şirketin mali tabloları, sicil ilanları ve karar defterinin ilgili sayfaları eklenmelidir.
Kısa Hazırlık Sırası
- Toplantı tutanağı, hazirun cetveli, çağrı belgeleri ve karar defteri örneği toplanır.
- Talep, iptal ve butlan ayrımına göre adlandırılır.
- Para talebi varsa arabuluculuk başvurusu ayrıca yapılır.
- Sicil kaydından merkez adresi doğrulanarak yetkili mahkeme belirlenir.
- İcranın geri bırakılması ihtiyacı değerlendirilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantının yapılış biçimi sonucu değiştirebileceğinden, belgeler incelenmeden takvim kesinleştirilmemelidir.