Kambiyo senedinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman aynı cümleyi kurar: senet bedelsizdir ya da imza bana ait değildir. Ancak bu iddiaların yargılama sonuna kadar korunması için hangi geçici hukuki korumanın isteneceği doğru belirlenmelidir. TTK ve 6102 sayılı Kanun sistematiğinde alacaklının başvurduğu araç ile borçlunun başvurduğu araç birbirinden farklıdır ve her ikisi de belgeye dayanmayı gerektirir.
Talebin Doğru Adlandırılması
Para alacağının güvence altına alınması için başvurulan yol ihtiyati hacizdir; senedin tahsilinin ya da devrinin önlenmesi gibi hâllerde ise ihtiyati tedbir gündeme gelir. Menfi tespit veya istirdat davası açan borçlunun talebi, çoğunlukla takibin ilerlemesini ya da paranın alacaklıya ödenmesini engellemeye yöneliktir. Yanlış adlandırılan bir talep, esasa girilmeden reddedilebilir ve bu sırada geçen süre telafi edilemeyebilir.
Yaklaşık İspat Ne Anlama Gelir
Geçici hukuki korumalarda tam ispat aranmaz; hâkimin talebin haklılığı konusunda kanaate ulaşması yeterlidir. Ancak bu, dilekçeye belge eklenmeyeceği anlamına gelmez. Aksine, kısa sürede incelenecek bir talepte belgenin seçilmiş ve açıklanmış olması gerekir. Sunulan evrakın hangi cümleyi desteklediği dilekçede tek tek gösterilmelidir.
Bedelsizlik ve İmza İtirazında Malzeme
- Senedin düzenlenme sebebine ilişkin sözleşme, sipariş formu veya cari hesap ekstresi
- Ödemenin yapıldığını gösteren banka hareketleri ve makbuzlar
- Teminat amacıyla verildiği iddiasında, bu amacı doğrulayan yazışmalar
- İmza itirazında karşılaştırmaya elverişli ıslak imzalı belge örnekleri
- Senedin ciro zincirine ilişkin arka yüz kayıtları ve devir tarihleri
Teminat, İtiraz ve Karşı Risk
Geçici koruma kararları kural olarak teminat karşılığında verilir ve karşı taraf bu karara itiraz edebilir. Haksız çıkan tarafın karşı tarafın zararından sorumlu tutulabileceği de göz ardı edilmemelidir. TBK hükümleri çerçevesinde doğabilecek bu sorumluluk, tedbir talebinin kapsamının ölçülü kurulmasını gerektirir; gereğinden geniş bir talep, hem reddedilme hem de sonradan sorumluluk doğurma riski taşır.
Delil Eksikliğinin Görünür Sonucu
Yalnızca senet fotokopisi ve genel iddialarla yapılan başvurular çoğunlukla sonuçsuz kalır. Buna karşılık, senedin arka planındaki ticari ilişkiyi tarih sırasıyla gösteren kısa bir dosya, yaklaşık ispat eşiğini geçmeyi kolaylaştırır. Ticari defterlerin usulüne uygun tutulmuş olması da bu aşamada dikkate alınan bir unsurdur.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır ve dosyanızdaki senedin niteliğine göre farklılık gösterebilir. Takip veya dava açmadan önce senedin şekil şartlarını ve elinizdeki ticari kayıtları bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olacaktır.