Ortaklar arasındaki şirket içi uyuşmazlık tahkime taşındığında, mahkeme yargılamasına alışkın bir delil refleksiyle hareket etmek çoğu zaman boşluk yaratır. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesindeki ortaklık ilişkilerinde hakem yargılaması hızlı ve gizli olması nedeniyle tercih edilir; ancak delilin nasıl toplanacağı büyük ölçüde tarafların sözleşmede kurduğu çerçeveye bağlıdır. Bu çerçeve baştan yazılmamışsa, uyuşmazlık çıktıktan sonra düzeltmek zordur.
Tahkim Şartı Uyuşmazlığı Gerçekten Kapsıyor mu
İlk kontrol edilecek nokta, tahkim şartının kapsamıdır. Pay devrine ilişkin sözleşmedeki tahkim şartı, ortaklık ilişkisinden doğan her uyuşmazlığı otomatik olarak kapsamaz. Ayrıca şirketler hukukunda bazı taleplerin tahkime elverişliliği tartışmalıdır; özellikle genel kurul kararlarının iptali gibi sonucu üçüncü kişileri de etkileyen istemlerde bu tartışma öne çıkar. Yanlış mercie gidilmesi, süre kaybının yanında masraf yükü de doğurur.
Tahkimde Delil Toplamanın Mahkemeden Farkı
Hakem heyetinin, taraflar dışındaki kişi ve kurumlar üzerinde doğrudan zorlayıcı yetkisi sınırlıdır. Üçüncü kişideki bir kaydın getirtilmesi ya da tanığın zorla dinlenmesi gerektiğinde mahkeme desteğine ihtiyaç duyulur. Bu nedenle tahkime gidilecek uyuşmazlıklarda, delilin taraf hâkimiyetindeki kaynaklardan üretilebilir olması stratejik bir avantajdır.
Ortaklık Kayıtlarına Erişimi Güvenceye Almak
Azınlık konumundaki ortağın en büyük sorunu, iddiasını dayandıracağı bilginin karşı tarafın elinde olmasıdır. Bu riski azaltmak için toplanması ve talep edilmesi gereken kayıtlar şunlardır:
- Yönetim kurulu ve genel kurul karar defteri örnekleri
- Pay defteri ile pay devirlerine ilişkin belgeler
- Bilgi alma ve inceleme talebinin yazılı olarak iletildiğini gösteren yazışmalar
- İlişkili taraf işlemlerine ait sözleşme ve ödeme kayıtları
- Bağımsız denetim veya özel denetim raporları
Hakem Kararını Sakatlayan Usul Hataları
Tahkimde kazanılan kararın iptali gündeme geldiğinde tartışma çoğunlukla esasa değil usule ilişkindir. Tarafın iddia ve savunmasını sunma imkânının kısıtlanması, hakem heyetinin oluşumundaki aykırılık ya da tahkim şartının kapsamı dışına çıkılması sık görülen sakatlık sebepleridir. Bu nedenle yargılama boyunca usule ilişkin itirazların zamanında ve yazılı olarak tutanağa geçirilmesi, kararın korunması bakımından belirleyicidir.
Hazırlık İçin Sıralama
- Tahkim şartının kapsamı ve elverişlilik değerlendirmesi
- Taraf hâkimiyetindeki delillerin envanteri
- Üçüncü kişi kaynaklı delil için mahkeme desteği ihtiyacının belirlenmesi
- Uzman görüşü alınacaksa raporun hangi soruya cevap vereceğinin yazılması
Ortaklık uyuşmazlıkları hem hukuki hem ticari sonuç doğurduğundan, seçilen yolun geri dönüşü genellikle yoktur. Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; sözleşmenizin metnine ve şirketin yapısına göre farklı bir yol izlenmesi gerekebileceğinden uyuşmazlık büyümeden hukuki destek almanız yerinde olacaktır.