Tahkim, ticari sözleşme uyuşmazlıklarında hız ve gizlilik avantajı sağlar; ancak delil düzeni bakımından devlet yargısına göre daha az toleranslıdır. TTK ve TBK ile 6102 sayılı Kanun çerçevesinde kurulan ilişkilerde, tahkim yoluna gidildiğinde delil eksikliği çoğu zaman sonradan telafi edilemez. Bu rehber, tahkim özelinde belge ve ispat düzeninin nasıl kurulacağını ele alır.
Tahkimde Delil Düzeninin Farkı
Tahkimde usul, büyük ölçüde tarafların anlaşmasına ve heyetin belirlediği takvime tabidir. Belge sunum aşaması kapandıktan sonra yeni delil kabulü sınırlı hâle gelir. Dolayısıyla tahkim öncesi hazırlık, dava dilekçesine denk düşen bir aşama değil, tüm dosyanın kaderini belirleyen aşamadır.
Delil Eksikliğini Doğuran Sözleşme Boşlukları
- Bildirim ve ihtarların hangi adrese, hangi yöntemle yapılacağının belirlenmemiş olması
- Teslim, muayene ve kabul aşamalarının belgeye bağlanmamış olması
- Ek iş, fiyat farkı ve süre uzatımı taleplerinin yazılı onay şartına bağlanmaması
- Tahkim şartında dilin, yerin ve uygulanacak kuralların açık yazılmaması
Belge Toplama Takvimi
- Sözleşme, ekleri ve tüm değişiklik metinlerinin imza tarihlerine göre tek dosyada birleştirilmesi
- Ticari defter ve kayıtlar ile fatura, irsaliye ve mutabakat yazışmalarının eşleştirilmesi
- Elektronik yazışmaların bütün olarak, kesilmemiş biçimde çıkarılması
- Performans ve gecikme iddialarının tarih çizelgesine dönüştürülmesi
- Zarar kalemlerinin belgeye bağlanabilen ve bağlanamayan olarak ayrılması
Karşı Tarafın Belge Sunmaması Hâlinde
Uyuşmazlığın esasına ilişkin kayıtların çoğu tek bir tarafın elinde olabilir. Bu durumda ilk adım, hangi belgenin istendiğini konusu, dönemi ve düzenleyeni belirtilerek yazılı biçimde talep etmektir. Belirsiz ve toptan istemler sonuçsuz kalır; buna karşılık somut biçimde istenen ve sunulmayan bir belge, heyetin sonraki değerlendirmesinde tarafın aleyhine bir gösterge olarak dikkate alınabilir.
Uzman Görüşü ve Teknik Rapor Zamanlaması
Teknik nitelikli işlerde uzman görüşünün ne zaman sunulacağı, içeriği kadar önemlidir. Görüş, karşı tarafın iddiaları netleşmeden hazırlanırsa hedefsiz kalır; çok geç hazırlanırsa sunum takvimine yetişmez. Bu nedenle görüş için gereken veri listesi, tahkim takvimi belirlendiği anda oluşturulmalıdır.
Bu metin genel bilgi amaçlıdır ve somut bir sözleşme yorumu içermez. Tahkim şartının geçerliliği ile usul takvimi dosyaya göre değiştiğinden, hukuki desteğin sürecin en başında alınması yararlı olur.