Kambiyo senedine dayalı takiple karşılaşan borçlunun ilk refleksi çoğu zaman tedbir kararı istemek olur. Oysa para alacağına ilişkin uyuşmazlıklarda hangi geçici korumanın istenebileceği ve takibin hangi şartla durabileceği ayrı kurallara bağlıdır. TTK ve TBK ekseninde bu ayrımlar ile ispat gereklilikleri aşağıda ele alınmaktadır.
Hangi Geçici Koruma İstenmeli
Alacaklı yönünden para alacağının güvenceye alınması kural olarak ihtiyati haciz yoluyla sağlanır; ihtiyati tedbir ise çekişmeli hak veya şeye ilişkin durumlarda gündeme gelir. Senedin zayi olduğu iddiasında ödeme yasağı, hamillik sıfatının tartışmalı olduğu hallerde ise ciro zincirine ilişkin sınırlamalar talep edilebilir. Yanlış kurumun seçilmesi, talebin esasa girilmeden reddedilmesine yol açar.
Takibin Durdurulması ve Teminat
Borçlu, borçlu olmadığını ileri sürerek menfi tespit davası açtığında takibin durması kendiliğinden gerçekleşmez. Bu yönde bir karar için iddianın ciddiyetini gösteren delil sunulması ve teminat yatırılması beklenir. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanırken teminat ihtimalinin baştan planlanması, ödeme gücü ve zamanlama açısından belirleyicidir.
İtirazın Türüne Göre İspat
- İmzaya itirazda inceleme, karşılaştırmaya elverişli imza örnekleri üzerinden yürütülür
- Borca itirazda ödeme, ibra veya takas iddiası yazılı belgeyle desteklenmelidir
- Bedelsizlik iddiasında senedi düzenleyen tarafın açıklama yükü ağırlaşır
- Teminat senedi savunmasında, senedin hangi ilişkinin teminatı olduğu belgeyle gösterilmelidir
- Zamanaşımı savunmasında keşide, ibraz ve takip tarihleri tek tabloda izlenmelidir
Belgelerin Toplanma Sırası
Ticari ilişkiden doğan senetlerde cari hesap ekstreleri, irsaliye ve faturalar, banka kayıtları ile taraflar arasındaki elektronik yazışmalar senedin arka planını gösterir. Bu belgeler takip başladıktan sonra değil, senedin verildiği anda dosyalanmışsa ispat gücü belirgin biçimde artar. Karşılıksız çek durumunda bankanın düzenlediği kayıt ile arkasına yazılan şerhin tarihleri de ayrıca not edilmelidir.
Usule Aykırı İşlem Nedeniyle Kayıp
Kambiyo takibinde itirazların icra mahkemesine yöneltilmesi ve kısa süreler içinde yapılması gerekir. İtirazın genel mahkemeye yöneltilmesi, itiraz sebebinin dilekçede gösterilmemesi ya da imza itirazının açıkça ayrılmaması, esasa ilişkin haklı savunmanın dinlenmemesine yol açabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; senedin türü, ciro durumu ve taraflar arasındaki temel ilişki değerlendirmeyi değiştirebilir. Adım atmadan önce senet ve takip evrakının birlikte incelenmesi önerilir.