Ticari uyuşmazlıklarda karşı tarafın malvarlığını ya da sözleşme konusu hakkı koruma altına almak, esas hakkındaki karardan çok daha erken bir müdahale gerektirir. İhtiyati tedbir tam da bu boşluğu doldurur; ancak talep, esas davadaki gibi tam ispat değil, yaklaşık ispat mantığıyla kurulur. TTK ve TBK ile HMK usul kuralları birlikte okunduğunda, tedbir talebinin başarısı büyük ölçüde ilk dilekçeye eklenen belgelerin niteliğine bağlıdır.
Yaklaşık İspat Neyi Gerektirir
Yaklaşık ispat, hakkın varlığı konusunda kesin kanaat değil, ciddi bir ihtimal ortaya koymayı ifade eder. Bu nedenle talep dilekçesine sözleşmenin imzalı örneği, ifa ve temerrüde ilişkin yazışmalar, teminat mektubu veya banka kayıtları gibi doğrudan okunabilir belgeler eklenmelidir. Uzun anlatım yerine, hangi belgenin hangi vakıayı gösterdiğini işaretleyen kısa bir belge dizini çoğu zaman daha etkilidir. Gecikmesinde sakınca bulunduğu iddiası da soyut bırakılmamalı; karşı tarafın taşınmaz devri, şirket yapısında değişiklik veya stok eritme gibi somut hareketleriyle desteklenmelidir.
Ticari Defterlerin Delil Değeri
TTK, usulüne uygun tutulan ticari defterlere belirli koşullarla delil değeri tanır. Defterlerin açılış ve kapanış onaylarının bulunması, kayıtların birbirini doğrulaması ve dayanak belgelerin saklanmış olması bu değeri belirler. Karşı tarafın defterlerine dayanmak isteniyorsa bu talep dilekçelerde açıkça belirtilmeli, defterlerin getirtilmesi ve inceleme kapsamı somut biçimde yazılmalıdır.
Tedbir Kararından Sonraki Kritik Adım
- Karar verildikten sonra uygulanması için kanunda öngörülen kısa süre içinde harekete geçilmelidir.
- Teminat yatırılmadan kararın uygulanamayacağı hâller önceden hesaplanmalıdır.
- Tedbirin ilgili sicile veya üçüncü kişilere bildirilmesi ayrı bir işlemdir.
- Tedbir öncelikle alınmışsa esas davanın süresinde açılması gerekir.
- Karşı tarafın itirazına karşı savunma, ilk dilekçedeki belgelerle uyumlu olmalıdır.
Dava Şartı Arabuluculuğun Gölgesi
Konusu para alacağı olan ticari davalarda arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Bu yükümlülük tedbir talebini engellemez; ancak esas davanın açılabilmesi için sürecin usulüne uygun tamamlanmış olması gerekir. Uygulamada en sık yapılan hata, tedbir kararı alındıktan sonra esas dava için gereken sürenin gözden kaçırılmasıdır. Bu durumda tedbir kendiliğinden ortadan kalkabilir ve karşı taraf lehine tazminat tartışması doğabilir.
Usule Aykırı İşlemin Sonucu
Yetkisiz temsilcinin imzaladığı bir sözleşmeye dayanmak, tedbir talebinde taraf sıfatını yanlış göstermek veya şirketi temsile yetkili kişiyi imza sirkülerine bakmadan belirlemek, dosyanın en başında kaybedilmesine yol açar. Ticaret sicil kayıtları ve imza sirküleri, dilekçeden önce kontrol edilmesi gereken ilk belgelerdir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, işlem yapmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.