Kambiyo senedine dayalı alacaklarda alacaklının önünde iki ayrı yol vardır: kambiyo senetlerine özgü icra takibi ya da genel hükümlere göre dava. Bu iki yolun usul rejimi, süreleri ve arabuluculuk bakımından durumu birbirinden farklıdır. Aşağıda çek-senet uyuşmazlıklarında dava şartı ve itiraz adımları TTK ve TBK uygulaması çerçevesinde ele alınmaktadır.
Önce Nitelik: Takip mi, Dava mı?
Elindeki belge kambiyo senedi vasfını taşıyan bir alacaklı, doğrudan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilir. Senette zorunlu unsurlardan biri eksikse belge kambiyo vasfını yitirir ve yazılı delil başlangıcı olarak genel hükümlere göre değerlendirilir. Bu nedenle ilk kontrol, senet metninin unsurları üzerinde yapılmalıdır: düzenleme tarihi, bedel, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, imza ve keşide yeri.
Arabuluculuk Dava Şartı Hangi Talepte Aranır?
Ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık icra takibi başlatmak için arabuluculuk aşaması aranmaz. Bu ayrım nedeniyle strateji şu şekilde kurulur:
- Hızlı sonuç ve haciz baskısı hedefleniyorsa: takip yolu
- Senedin geçerliliği tartışmalıysa: genel hükümlere göre dava ve öncesinde arabuluculuk
- Takibe itiraz edilmiş ve itirazın iptali istenecekse: para alacağına ilişkin dava niteliği nedeniyle dava şartının kontrolü
Takibe İtiraz Edilirse İzlenecek Yol
Kambiyo takibinde itiraz, genel takipten farklı olarak icra mahkemesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Borçlu imzaya itiraz ediyorsa bunu açıkça ve ayrıca belirtmek zorundadır; borca itiraz ile imzaya itiraz farklı sonuçlar doğurur. Alacaklı tarafındaysa hazırlık, senedin ciro zincirinin ve teslim ilişkisinin belgelenmesi üzerine kurulur.
Şirket İmzası ve Temsil Yetkisi
Senedin şirket adına düzenlendiği dosyalarda tartışma çoğu zaman borcun varlığında değil, imzalayan kişinin temsil yetkisinde çıkar. İmza sirküleri, ticaret sicil kayıtları ve yetkinin senet tarihinde geçerli olup olmadığı baştan incelenmelidir. Çift imza şartı öngörülmüş bir şirkette tek imzayla düzenlenen senet, sonradan ciddi bir savunma alanı yaratır.
Uzlaşma Görüşmelerinde Belge Yönetimi
- Görüşmede kabul edilen tutarın hangi senede ve hangi vadeye ait olduğunu yazılı olarak sabitleyin.
- Kısmi ödeme alınacaksa senedin arkasına şerh düşülmesini veya ayrı bir protokol yapılmasını sağlayın.
- Senedin iadesi ya da iptaline ilişkin taahhüdü metne yazın; senet üçüncü kişiye ciro edilmişse bu husus ayrıca çözülmelidir.
- Anlaşmaya rağmen ödeme yapılmazsa hangi yolun izleneceğini protokolde belirleyin.
Kambiyo dosyalarında en kritik aşama, ilk hafta içinde yapılan belge incelemesidir; sonraki tüm tercihler bu incelemenin sonucuna göre şekillenir. Senedinizin unsurları ve alacağın niteliği için hukuki görüş almanız yararlı olur. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.