Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına karşı yürütülecek itiraz sürecinde belirleyici olan, dava dilekçesinden çok toplantı anında atılan adımlardır. TTK ve TBK çerçevesinde şekillenen bu süreçte, pay sahibinin toplantı sırasındaki tutumu ile şirket içi delil düzenlemeleri sonucu doğrudan etkiler.
Toplantı Anında Kaybedilen Haklar
İptal talebinin dayanağı çoğu zaman toplantı gününde oluşur. Karara olumsuz oy verilmesi ve bu muhalefetin tutanağa geçirtilmesi, TTK sisteminde dava hakkının temel şartlarındandır. Muhalefet şerhinin yalnızca sözlü dile getirilmesi, tutanakta karşılığı bulunmadığında ispat bakımından işlevsiz kalır. Çağrı usulüne, gündeme bağlılık ilkesine ve toplantı yeter sayısına ilişkin eksiklikler de aynı gün tutanağa işlenmelidir.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir
Pay sahipleri sözleşmesi, ortaklık protokolü veya esas sözleşme ekinde yer alan delil sözleşmeleri, uyuşmazlığın hangi belgelerle ispat edileceğini önceden sınırlar. Bu düzenlemeler ticari hayatta öngörülebilirlik sağlar; ancak taraflardan birinin ispat imkanını fiilen ortadan kaldıracak genişlikte kurulduğunda geçerliliği tartışma konusu olur. İtiraz hazırlığında şu ayrım yapılmalıdır:
- Sözleşme yalnızca belirli belge türlerini mi öngörüyor, yoksa tanık delilini tümüyle mi dışlıyor
- Düzenleme kararın iptali istemini mi, yoksa yalnızca ortaklar arası para alacaklarını mı kapsıyor
- Ticari defter ve kayıtların incelenmesi seçeneği açık bırakılmış mı
Süre Baskısı ve Takvim Kurgusu
TTK, genel kurul kararlarının iptali istemi için karar tarihinden başlayan kısa ve hak düşürücü nitelikte bir süre öngörür. Bu süre içinde noter onaylı tutanak örneğinin, hazirun cetvelinin ve varsa çağrı ilanının temin edilmesi gerekir. Belge toplama süreci son güne bırakıldığında, ticaret sicilinden örnek alma gecikmesi tek başına hak kaybına yol açabilir.
Uzlaşma ile Dava Arasındaki Tercih
Şirket içi uyuşmazlıklarda pay devri, kar dağıtımı taahhüdü veya yönetim yapısının yeniden kurgulanması yoluyla anlaşma sağlanabilir. Ancak müzakere süresince hak düşürücü sürenin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır. Uygulamada tercih edilen yol, dava hakkını koruyacak başvuruyu yapıp müzakereyi paralel yürütmektir. Konusu para alacağı olan ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğun dava şartı olduğu; buna karşılık karar iptali isteminin farklı bir usule tabi bulunduğu ayrımı da baştan netleştirilmelidir.
Karar Öncesi Kontrol Başlıkları
- Tutanak ve muhalefet şerhi metni birebir okunarak eksik ifade tespiti yapılır.
- Kararın icra edilip edilmediği, sicile tescil durumu kontrol edilir.
- Delil sözleşmesinin kapsamı ile talep edilecek delil türü karşılaştırılır.
- Anlaşma senaryosunun şirkete maliyeti ile dava süresinin ticari etkisi birlikte tartılır.
Buradaki açıklamalar ortaklık uyuşmazlıklarına genel bir bakış sunar. Şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve kararın içeriği sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından ayrıca incelenmesi yerinde olur.