Çek ve senede dayalı takiplerde borçlunun karşılaştığı ilk soru genellikle borcun esası değil, dosyanın nerede açıldığıdır. Yetki itirazı zamanında ve doğru biçimde ileri sürülmezse, takip başladığı yerde yürür ve savunma maliyeti artar. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde hazırlanan bu rehber, kambiyo dosyalarında itiraz sırasını ele alıyor.
Önce Takip Türünün Tespiti
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte itirazlar icra mahkemesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Genel haciz yolundaki uygulamanın burada geçerli olduğunu varsaymak, en sık rastlanan hatadır. Bu nedenle ödeme emrinin başlığı ve dayanağı, dilekçe yazılmadan önce kontrol edilmelidir.
Yetkili İcra Dairesi Nasıl Belirlenir
- Senette ödeme yeri gösterilmişse bu kaydın geçerliliği ve yazılış biçimi incelenir.
- Ödeme yeri yoksa, senedin niteliğine göre kanunun öngördüğü tamamlayıcı kurallar devreye girer.
- Borçlunun yerleşim yeri, takip tarihindeki kayıtla birlikte değerlendirilir.
- Şirket borçlularda merkez adresi ile fiilî işyeri adresi arasındaki fark ayrıca gösterilmelidir.
- Sözleşmede yetki kaydı varsa, tarafların tacir olup olmadığına göre bu kaydın geçerliliği tartışılır.
İtirazların Sırası ve Kapsamı
Dilekçede yetki itirazı ilk sırada ve açıkça yazılmalıdır; ayrıca yetkili olduğu iddia edilen icra dairesi tereddüde yer bırakmadan gösterilmelidir. Yetki itirazının yanında imzaya ve borca yönelik itirazlar da aynı dilekçede ileri sürülebilir; ancak her birinin dayanağı ayrı ayrı kurulmalıdır. İmza itirazının ileri sürülüş biçimi, sonraki inceleme aşamasını doğrudan etkiler.
Senedin Kendisine Yönelik Savunmalar
Kambiyo vasfı, senette bulunması gereken unsurların eksikliği hâlinde tartışma konusu olur; bu durumda takibin dayanağı da tartışılır. Ayrıca senedin teminat amacıyla verildiği iddiası, bu iddiayı destekleyen yazılı belge ile birlikte ileri sürüldüğünde anlam kazanır. Bedelsizlik iddiasında ise ispat yükünün nasıl dağıldığı baştan hesaba katılmalıdır.
İtirazın Reddi Hâlinde ve Anlaşma Tercihi
İtirazın reddi, yalnızca takibin devamı sonucunu doğurmaz; kötü niyet tazminatı tartışmasını da gündeme getirebilir. Bu nedenle dayanaksız itiraz, kısa vadede zaman kazandırırken toplam riski artırır. Alacaklıyla yapılacak ödeme planı görüşmesinde ise ihtiyati haciz ihtimali ve senedin iadesi konusu aynı masada ele alınmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Senedin metni ve takip dosyasının içeriği sonucu değiştirdiğinden, itiraz dilekçesi hazırlanmadan önce belgelerin incelenmesi gerekir.