Kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman asıl borç ilişkisini tartışmak ister; oysa senedin soyut niteliği ve varsa taraflar arasındaki delil sözleşmesi, bu tartışmanın hangi delillerle yapılabileceğini baştan sınırlar. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu ekseninde, itiraz kanallarının doğru seçilmesi bu dosyalarda sonucu belirleyen ilk unsurdur.
Delil Sözleşmesi Savunmayı Nerede Daraltır
Sözleşmede uyuşmazlığın yalnızca belirli belgelerle ispat edileceği kararlaştırılmışsa, tanık beyanına veya yazılı olmayan mutabakatlara dayanan savunmalar zayıflar. Bu nedenle senedin arkasındaki ilişki için tutulan yazışma, banka dekontu, cari hesap ekstresi ve teslim tutanağı gibi belgeler daha en baştan bir araya getirilmelidir. Bedelsizlik, teminat amacıyla verilme veya tahrifat iddiaları da aynı belge disiplinini gerektirir.
Hangi Merci: İcra Dairesi, İcra Mahkemesi, Ticaret Mahkemesi
Kambiyo takibinde imzaya ve borca itiraz farklı sonuç doğurur; itirazın hangi mercie ve hangi biçimde yapıldığı, takibin durup durmayacağını belirler. Yanlış merciye yapılan başvuru çoğu kez süre kaybıyla sonuçlanır. Buna karşılık senedin geçersizliği ya da altındaki ilişkiden kaynaklanan alacak-borç tartışması ticari dava olarak ayrı bir yolda görülür. Aynı olay için birden fazla dosya açıldığında, dosyalar arasındaki bekletici mesele ilişkisi de takip edilmelidir.
Adım Sırası
- Senedin şekil şartları kontrol edilir; eksik unsur varsa kambiyo vasfı tartışması öne alınır.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat usulü incelenir, usulsüz tebligat ihtimali not edilir.
- İtirazın konusu net belirlenir: imza mı, borç mu, yetki mi, faiz oranı mı.
- Delil sözleşmesinin kapsamı okunur; dayanılacak deliller bu kapsama göre seçilir.
- Karşı tarafın olası cevabına göre alternatif talep ve tedbir seçenekleri hazırlanır.
Sulh Görüşmesi ile Dava Arasındaki Tercihi Ne Belirler
Ticari uyuşmazlıkların önemli bölümünde dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk aşaması, tarafların pazarlık gücünü ölçtüğü ilk noktadır. Bu aşamada karar verirken tahsil kabiliyeti, karşı tarafın malvarlığı durumu, faiz ve yargılama giderlerinin toplam maliyeti ile ticari ilişkinin sürdürülüp sürdürülmeyeceği birlikte değerlendirilmelidir. Kısmi ödeme ile kapatılan dosyalarda ibra metninin kapsamı, kalan alacaklar bakımından ileride tartışma doğurabilir; bu yüzden metinde hangi senetlerin ve hangi dönemin kapsandığı açıkça yazılmalıdır.
Sık Görülen Hatalar
- Teminat senedi olduğu ileri sürülürken teminat ilişkisini gösteren yazılı belgenin bulunmaması
- Ciro zincirinin incelenmemesi ve kötüniyet iddiasının belgesiz kalması
- Sulh sonrası senet aslının geri alınmaması
Bu metin bilgilendirme amacı taşır; senedin türü, ciro durumu ve takip aşaması sonucu değiştirebileceğinden, elinizdeki belgelerle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.