Kambiyo senetlerine dayanan takip ve davalarda yetki tartışması, esasa ilişkin savunmadan önce gelir ve çoğu zaman belgenin kendi metninden çözülür. Senedin üzerindeki keşide yeri, ödeme yeri ve ciro zinciri; hangi yerin yetkili olduğunu belirleyen ilk delil kümesidir. Bu kalemler okunmadan yapılan itiraz, dosyanın gecikmesinden başka sonuç doğurmaz.
Senedin Üzerindeki Yer Kayıtları
TTK kapsamında kambiyo senetleri şekil şartlarına bağlıdır. Ödeme yerinin gösterilmemesi hâlinde devreye giren tamamlayıcı kurallar, yetkiyi doğrudan etkiler. Bu nedenle savunmanın ilk adımı, senedin ön ve arka yüzünün tam çözünürlükte incelenmesi, sonradan yapılmış ekleme ve düzeltmelerin not edilmesidir.
Toplanacak Belge ve Kayıtlar
- Senedin aslına ilişkin dosya örneği ve arka yüzdeki tüm cirolar
- Bankaya ibraz kaydı, karşılıksız işlemine ilişkin şerh ve tarihleri
- Taraflar arasındaki temel ilişkiye ait sözleşme, sipariş ve fatura kayıtları
- Şirket muhatapsa ticaret sicil kayıtları ve imza yetkisine ilişkin belgeler
- Yazışmalar, ihtarnameler ve varsa kısmi ödeme kayıtları
Delil Eksikliğinin İki Yönü
Borçlu tarafında en sık görülen eksiklik, senedin teminat amacıyla verildiği iddiasının hiçbir yazılı dayanağa bağlanmamasıdır. Alacaklı tarafında ise temel ilişkiyi gösteren belgelerin saklanmamış olması, senedin geçerliliği tartışmaya açıldığında boşluk yaratır. Her iki durumda da TBK kapsamındaki temel ilişki, kambiyo ilişkisinin arka planında hazır tutulmalıdır.
Yetki İtirazını Süresinde ve Gerekçeli Yapmak
- İtirazın hangi süre içinde ve hangi mercie yapılacağı, takibin türüne göre belirlenir.
- Yetkisiz sayılan yer ile yetkili görülen yer, dilekçede birlikte ve açıkça gösterilir.
- Yetki itirazı ile borca ve imzaya itiraz birbirine karıştırılmadan ayrı başlıklarda yazılır.
- 6102 sayılı Kanun kapsamındaki şekil şartlarına ilişkin eksiklikler tek tek listelenir.
- Talep sonucunda, yetkisizlik hâlinde dosyanın akıbetine ilişkin istem de yer alır.
Şirket İmzaları ve Temsil
Senedin şirket adına imzalanıp imzalanmadığı, kaşe kullanımı ve temsil yetkisinin kapsamı ayrı bir inceleme gerektirir. Yetkisiz temsil iddiası ileri sürülecekse, imza tarihindeki sicil durumu ve iç yetkilendirme kararları aynı anda sunulmalıdır; sonradan getirilen belgeler, itirazın gecikmesi nedeniyle sonucu değiştirmeyebilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Senedin türü, takibin şekli ve tarafların sıfatı stratejiyi değiştirebileceğinden, itiraz süreleri kısa olan bu alanda gecikmeden hukuki görüş alınması önem taşır.