Kambiyo senedine dayanan uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman esasa ilişkin savunmayı hazırlar, ancak dosyayı asıl kilitleyen şey hangi mahkemenin hangi aşamada devreye gireceğidir. Takip yolu ile dava yolu paralel ilerleyebildiğinden, plan baştan iki katmanlı kurulmalıdır.
Takibe itiraz ile dava iki ayrı hat
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte imzaya veya borca itiraz, icra dairesine değil doğrudan icra mahkemesine yapılır ve itirazın takibi kendiliğinden durdurmadığı hatırlanmalıdır. Buna karşılık senedin bedelsiz kaldığı, teminat amacıyla verildiği gibi iddialar menfi tespit davasına konu olur ve bu dava ticari nitelikte olduğunda asliye ticaret mahkemesinde görülür.
Yetkinin belirlenmesinde bakılacak bağlantılar
- Senette gösterilen ödeme yeri; yoksa düzenleme yeri kaydı
- Borçlunun yerleşim yeri ya da ticari işletmesinin merkezi
- Takip söz konusuysa takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı olduğu mahkeme
- Tacirler arasında usulüne uygun yapılmış yetki sözleşmesi
Türk Ticaret Kanunu bakımından senette bulunması gereken zorunlu unsurların eksikliği, belgenin kambiyo vasfını yitirmesine ve takibin dayanağının değişmesine yol açabilir. Bu nedenle savunma kurulurken önce senedin şekil denetimi yapılmalıdır.
Ticari davalarda arabuluculuk şartı
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Ancak icra takibine itiraz ve buna bağlı bazı yollar bu kapsamda değerlendirilmez; kapsamın yanlış okunması, dosyanın esasa girilmeden reddine yol açar. Menfi tespit ve alacak davalarının bu ayrım içinde nereye düştüğü, dava dilekçesi yazılmadan önce netleştirilmelidir.
Sulh mü, yargılama mı
Ticari ilişkinin devam ettiği durumlarda anlaşma, ticari itibarı ve tahsilat hızını koruyabilir. Anlaşma metninde senedin akıbeti mutlaka düzenlenmelidir: iade mi edilecek, iptal mi edilecek, ciro zinciri nasıl kapatılacak. Senedin fiilen geri alınmadığı bir mutabakat, aynı belgenin üçüncü kişi eline geçmesi halinde yeni bir takiple karşılaşma riskini sürdürür.
Süre yönetimi
Kambiyo takibinde itiraz ve şikâyet süreleri kısadır; tebligatın usulsüz olduğu iddiası varsa bu husus ayrı bir başlıkta ve öğrenme tarihi gösterilerek ileri sürülmelidir. Zamanaşımı def'i, senet türüne göre farklı sürelere tabi olduğundan hesaplama senedin niteliği belirlendikten sonra yapılmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici mahiyettedir. Senedin düzenlenme amacı, taraflar arasındaki temel ilişki ve takip aşaması sonucu belirleyeceğinden, ihtilafı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz uygun olur.