Kambiyo senedine dayalı bir uyuşmazlıkta taraflar arasında bir tahkim şartı bulunması, süreci tek başına tahkime taşımaz. Senedin kendisinden doğan takip yolu ile temel ilişkiden doğan uyuşmazlık farklı zeminlerde yürür. Bu iki zemini birbirine karıştırmak, hem yanlış mercie başvuru hem de süre kaybı riskini birlikte doğurur.
Senetten Doğan Takip ile Sözleşmeden Doğan Dava
Çek ve bono, TTK anlamında kambiyo senedi niteliğindeyse alacaklıya özel bir takip yolu sağlar. Bu takibe yapılacak imzaya veya borca itirazlar icra mahkemesinin inceleme alanındadır. Buna karşılık senedin dayandığı satım, kredi veya bayilik sözleşmesinden doğan iddialar ticari yargılamanın konusudur ve taraflar arasında geçerli bir tahkim şartı varsa bu iddialar tahkime yönlendirilebilir.
Tahkim İtirazı Nasıl ve Ne Zaman İleri Sürülür
Tahkim anlaşmasının varlığı, mahkemenin kendiliğinden gözeteceği bir konu değildir. Davalının bu itirazı yargılamanın başında usulüne uygun biçimde ileri sürmesi gerekir; sessiz kalınması hâlinde uyuşmazlık devlet yargısında görülmeye devam eder. Tahkim şartının kapsamı da ayrıca okunmalıdır: yalnızca sözleşmenin yorumuna ilişkin uyuşmazlıkları kapsayan bir kayıt, senetten doğan takibi engellemez.
Ticari Dava, Arabuluculuk ve Sıralama
- Konusu para alacağı olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür.
- Tahkim yolu seçilmişse arabuluculuk sıralamasının nasıl işleyeceği anlaşma metnine göre belirlenir.
- İhtiyati haciz talebi, esas uyuşmazlık tahkimde görülecek olsa dahi ayrıca değerlendirilir.
Yer Yönünden Yetki ve Sözleşmedeki Kayıt
Tacirler arasındaki ilişkilerde yetki kaydı geçerli biçimde kurulabilir; ancak kaydın hangi uyuşmazlıkları kapsadığı, münhasır olup olmadığı ve senetteki ödeme yeri kaydıyla çelişip çelişmediği kontrol edilmelidir. Ödeme yeri, senetten doğan taleplerde ayrı bir bağlama noktası oluşturur.
Sulh Masası ile Dava Arasındaki Hesap
Tahkim yargılamasının masrafı, devlet yargısına kıyasla peşin ve yoğunlaşmış biçimde ortaya çıkar. Alacak tutarı ile tahkim gideri arasındaki oran, sulh teklifinin gerçek değerini belirler. Bu hesap yapılmadan verilen dava kararı, kazanılan bir uyuşmazlıkta bile ekonomik olarak zayıf bir sonuç doğurabilir.
- Senedin şekil şartları ve ciro zinciri kontrol edilir.
- Temel ilişki belgeleri ile senet arasındaki bağ yazılı olarak kurulur.
- Tahkim ve yetki kayıtları kapsamına göre haritalanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Senedin türü, sözleşme metni ve tarafların sıfatı sonucu değiştireceğinden, itiraz süresi işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme almanız önerilir.