Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında ilk refleks çoğu zaman dava dilekçesi hazırlamaktır. Oysa konusu para alacağı veya tazminat olan ticari davalarda, mahkemeye gitmeden önce arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekir. Bu aşamayı bir formalite gibi geçirmek ile stratejik biçimde kullanmak arasındaki fark, çoğu dosyada tahsil edilen tutarı ve geçen süreyi doğrudan belirler. TTK ve TBK ekseninde, sulh ile dava arasındaki kararı verirken gözden geçirilmesi gereken riskler aşağıda toplanmıştır.
İlk Filtre: Dosya Gerçekten Dava Şartı Kapsamında mı?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri arabuluculuğa tabidir. Buna karşılık ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talepleri, iflas ve konkordato gibi bazı özel yollar ile tahkim şartı bulunan ilişkiler farklı bir usule tabidir. Sözleşmede geçerli bir tahkim kaydı varsa devlet mahkemesine gitmek yerine tahkim yoluna başvurulması gerekir; bu kayıt gözden kaçarsa dosya usulden reddedilebilir. Aynı şekilde yetki ve uygulanacak hukuk maddeleri, uyuşmazlığın hangi şehirde ve hangi kurallara göre görüleceğini baştan belirler.
Sulh Kararını Belirleyen Ticari Değişkenler
- Karşı tarafın mali durumu ve alacağın ileride tahsil edilebilirliği
- Cari hesap ilişkisinin devam edip etmediği, ticari itibarın korunma ihtiyacı
- Cezai şart ve temerrüt faizi kalemlerinin sözleşmede öngörülüp öngörülmediği
- Teslim, ayıp ihbarı ve muayene yükümlülüklerinin süresinde yerine getirilmiş olması
- Bilirkişi incelemesi gerektirecek teknik bir çekişmenin bulunup bulunmadığı
Sözleşme Metninden Doğan Riskler
Ticari uyuşmazlıkların önemli bir kısmı, olayın kendisinden değil sözleşmenin lafzından doğar. Teslim tarihinin hangi belgeye göre belirleneceği, gecikmenin hangi anda başlayacağı, faturaya itiraz süresinin sözleşmede özel olarak düzenlenip düzenlenmediği, ticari defterlerin karşılıklı delil değeri gibi noktalar masaya oturmadan önce netleştirilmelidir. Karşı tarafın defterleri usulüne uygun tutulmuşsa bu durum aleyhe sonuç doğurabilir; kendi defter ve kayıt düzeninizin de aynı gözle denetlenmesi gerekir.
Toplantı Öncesi Kontrol Listesi
- Sözleşme, ek protokoller ve tüm yazışmaların tarih sırasıyla dizilmesi
- Fatura, irsaliye ve ödeme kayıtlarının mutabakat tablosuna dönüştürülmesi
- Alacağın asıl, faiz ve cezai şart bileşenlerinin ayrı ayrı hesaplanması
- Tahkim, yetki ve ihbar sürelerine ilişkin maddelerin ayrıca işaretlenmesi
- Anlaşma halinde ödeme takvimi ve teminatın önceden kurgulanması
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Ticari dosyalarda sözleşmenin tek bir cümlesi bile sonucu değiştirebileceğinden, karar vermeden önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.