Haksız rekabet iddiaları çoğu zaman aciliyet duygusuyla başlar: taklit ürün piyasadadır, müşteri listesi rakibe geçmiştir ya da karalayıcı bir kampanya yürütülmektedir. Ancak 6102 sayılı TTK kapsamındaki ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Bu ayrımı gözden kaçırmak, en güçlü dosyayı bile usulden ret riskine sokar. Aşağıdaki kontrol listesi, hem bu ayrımı hem de kanıt hazırlığını ele alır.
Talebi Doğru Ayrıştırmak
Haksız rekabette talepler tek bir kalıba sığmaz: fiilin tespiti, önlenmesi, maddi durumun ortadan kaldırılması, tazminat ve kararın ilanı farklı taleplerdir. Para alacağına ilişkin kısım için arabuluculuk şartı gündeme gelirken, tespit ve men talepleri ile ihtiyati tedbir istemi ayrı bir mantıkla planlanır. Dilekçe kurulurken hangi talebin hangi usule tabi olduğu baştan yazılmazsa, dosya arabuluculuk aşamasında beklerken piyasadaki fiil sürmeye devam eder.
Delil Toplama Kontrol Listesi
- İhlalin gerçekleştiği anı gösteren ekran görüntüsü, ürün numunesi ve satış belgesinin tarihli biçimde saklanması
- İnternet üzerinden yürüyen ihlallerde içeriğin noter tespiti ya da bilirkişi eşliğinde kayda alınması
- Müşteri kaybının ciro verisiyle ilişkilendirilmesi; kayıp iddiasının yalnızca beyana bırakılmaması
- Sır niteliğindeki bilgilerin korunması için alınmış tedbirlerin (gizlilik sözleşmesi, erişim kaydı) belgelenmesi
- Eski çalışan üzerinden yürüyen iddialarda rekabet yasağı kaydının kapsam, süre ve yer bakımından geçerliliğinin TBK çerçevesinde denetlenmesi
- Karşı tarafa gönderilecek ihtarın, delil karartma riskini artırıp artırmayacağının değerlendirilmesi
İhtiyati Tedbir mi, Masaya Oturmak mı?
Bu kararda üç değişken belirleyicidir. Birincisi zararın süregelen niteliği: ihlal her gün büyüyorsa, arabuluculuk takvimi beklenirken tedbir talebinin ayrıca planlanması gerekir. İkincisi teminat ve karşı dava riski: haksız çıkan tedbir talebi, karşı tarafın uğradığı zarardan sorumluluk doğurabilir. Üçüncüsü ticari ilişkinin geleceği; aynı sektörde bayilik, tedarik veya dağıtım ilişkisi sürecekse, mahkeme kararı yerine kapsamı net çizilmiş bir uzlaşma protokolü daha kalıcı sonuç verebilir.
Uzlaşma Protokolünü Uygulanabilir Kılmak
- Yasaklanan davranış, yoruma yer bırakmayacak biçimde somut olarak tanımlanır.
- İhlalin tekrarı hâlinde işleyecek cezai şart ve tespit yöntemi yazılır.
- Mevcut stok, tanıtım materyali ve alan adlarının akıbeti belirlenir.
- Protokolün ihlali hâlinde başvurulacak merci ve yetkili mahkeme açıkça gösterilir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir; talebin türü, tarafların sıfatı ve ihlalin sürekliliği izlenecek usulü değiştirebilir. Arabuluculuk başvurusundan önce talep listenizi bir hukukçuyla birlikte ayrıştırmanız, sonradan usulden kaynaklanan kayıpları önler.