Ortaklar arasındaki gerginlik dava aşamasına geldiğinde ilk soru esas değil usuldür: bu uyuşmazlık dava şartı olan arabuluculuk kapsamına giriyor mu? TTK ve TBK uygulamasında konusu para alacağı olan ticari davalar için arabuluculuk zorunlu bir ön aşamadır; buna karşılık şirketler hukukuna özgü bazı talepler bu kapsamda değildir. Ayrımın yanlış yapılması, aylar sonra usulden ret kararıyla karşılaşmak anlamına gelir.
Talebi Doğru Sınıflandırmak
Şirket içi uyuşmazlıklar tek bir kalıba sığmaz. Kâr payı ödenmemesi, ortağın şirketten alacağı ya da yönetici sorumluluğu nedeniyle tazminat talebi para alacağı niteliğindedir. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, ortaklıktan çıkma ve çıkarma, fesih ve tasfiye talebi ile bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması gibi talepler kendi usul rejimine tabidir. Bir dilekçede hem para talebi hem yapısal talep bir arada isteniyorsa, her talep için ön koşul ayrıca kontrol edilmelidir.
Dava Şartını Karşılamadan Önce Hazırlık
- Pay defteri, şirket sözleşmesi ve varsa ortaklar sözleşmesi bir araya getirilir.
- Genel kurul ve yönetim kurulu karar defterleri tarih sırasıyla incelenir.
- Uyuşmazlığa konu para hareketleri şirket kayıtlarıyla eşleştirilir.
- Ortaklara yapılan bildirim ve ihtarların tebliğ tarihleri listelenir.
- Karşı tarafın temsil yetkisi ve muhatabın kim olduğu netleştirilir.
Sık Görülen Usul Hataları
- Zorunlu arabuluculuk aşaması atlanarak doğrudan dava açılması.
- Arabuluculuğa şirketin değil yalnızca yöneticinin taraf gösterilmesi.
- Talebin belirsiz bırakılması ve tutarın hiç gösterilmemesi.
- Karar iptali gibi süreye bağlı taleplerde takvimin kaçırılması.
- Son tutanağın dava dosyasına eklenmemesi.
Anlaşma ile Dava Arasındaki Karar
Şirket içi ihtilaflarda dava, ticari ilişkinin devamını da etkiler. Bu nedenle karar verilirken yalnızca talep edilen tutar değil; şirketin işleyişine etkisi, ortaklık yapısının korunup korunmayacağı, pay devri seçeneğinin masada olup olmadığı ve anlaşmanın icra edilebilirliği birlikte değerlendirilir. Anlaşma tercih edilecekse metnin, gelecekteki tüm talepleri kapsayıp kapsamadığı açıkça yazılmalıdır.
Dosyayı Kapatmadan Son Bakış
Ticari uyuşmazlıklarda görev, kural olarak asliye ticaret mahkemesindedir; yetki bakımından ise şirket merkezi ile sözleşmedeki kayıtlar birlikte okunur. Bu iki kontrol yapılmadan dilekçe gönderilmemelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi sunar. Şirket türü, sözleşme hükümleri ve talebin niteliği sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın hukukçu tarafından sınıflandırılmasında yarar vardır.