Genel kurul kararının sakatlığı iddiası, şirket içi uyuşmazlıkların en çok süre baskısı taşıyan başlıklarından biridir. Karar defterine geçen bir kararla ilgili yol seçimini zorlaştıran unsur ise esas sözleşmede yer alan tahkim şartıdır: uyuşmazlık mahkemeye mi, hakeme mi gidecektir?
İptal ve Butlan Ayrımı Yol Haritasını Değiştirir
TTK sistematiğinde genel kurul kararlarına karşı iptal davası, kanunda öngörülen kısa süreye bağlıdır ve sınırlı kişilerce açılabilir. Buna karşılık kararın butlanı iddiası bu süreye tabi tutulmamıştır. Toplantıya katılma, gündem, çağrı usulü ve nisap eksiklikleri farklı sonuç doğurduğundan, dilekçede hangi sakatlık türüne dayanıldığı açıkça belirtilmelidir. Karara olumsuz oy verip bunu tutanağa geçirtmenin dava ehliyeti bakımından taşıdığı önem de toplantı sırasında gözden kaçırılmamalıdır.
Görevli Mahkeme ve Yer Yetkisi
Şirketler hukukundan kaynaklanan bu uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır ve şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Bu yetki, taraf iradesiyle serbestçe değiştirilebilen bir yetki olarak kabul edilmediğinden, sözleşmeye konulan farklı bir yer kaydı otomatik sonuç doğurmaz. Şirket merkezinin dava sırasında taşınması hâlinde ise yetkinin dava tarihindeki duruma göre belirlendiği hatırlanmalıdır.
Tahkim Şartının Sınırları
Esas sözleşmedeki veya pay sahipleri sözleşmesindeki tahkim şartı, her uyuşmazlığı hakem önüne taşımaz. Tartışmanın odağı, uyuşmazlığın tarafların serbestçe tasarruf edebileceği bir konu olup olmadığıdır. Şirket organlarının işleyişini ve üçüncü kişilerin hukuki durumunu etkileyen kararlarda bu konu tartışmalıdır. Pratikte dikkat edilmesi gerekenler:
- Tahkim şartının kapsamı: yalnızca pay devri mi, organ kararları da mı?
- İtirazın zamanı: tahkim itirazı yargılamanın başında ileri sürülmelidir.
- Süre riski: tahkim–mahkeme tartışması sürerken iptal davası süresi işlemeye devam eder.
- Geçici koruma: tedbir talebinin hangi mercide daha hızlı sonuç doğuracağı.
Süre Kaybını Önleyen Paralel Kurgu
Yol tartışmalıysa en güvenli davranış, süresi kısa olan yola zamanında başvurmaktır. Aksi hâlde tahkim itirazı kabul edilse dahi, geri dönülen yolda hak düşmüş olabilir. TBK kapsamındaki sözleşmesel talepler ile şirketler hukukundan doğan talepler ayrı takvimlerle izlenmeli; toplantı tarihi, tutanağın tescil ve ilan tarihleri tek tabloda tutulmalıdır.
Pay Sahipleriyle Anlaşmak ya da Kararı Yargıya Taşımak
Genel kurul uyuşmazlığında dava, çoğu zaman ortaklık ilişkisinin tümünü etkiler. Bu nedenle yeni bir genel kurulla kararın düzeltilmesi, pay devri veya çıkma–çıkarma müzakeresi gibi seçenekler dava ile birlikte değerlendirilmelidir. Anlaşma tercih edilecekse, kararın hukuki sonuçlarının nasıl tasfiye edileceği ve tescil edilmiş işlemlerin durumu metne yazılmalıdır; yalnızca davadan feragat taahhüdü çoğu zaman yetersiz kalır.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır. Şirketinizin esas sözleşmesi, ortaklık yapısı ve toplantı tutanaklarının içeriği sonucu belirleyeceğinden, kısa süre içinde hukuki görüş alınması önerilir.